De verhalen van Aspelta van Kush

Aspelta werd de vierde koning van Napata na de nederlaag van farao Tantamani door de Assyriërs, wat het einde betekende van de heerschappij van het Nubische koninkrijk over Egypte. Zijn inspanningen waren voornamelijk gericht op het versterken van het Nubische territorium en het verbeteren van de beschaving.

Over het geheel genomen had hij een veelbewogen regering met vele veldslagen, overwinningen en verliezen. Interessant is dat Aspelta vele ingenieuze initiatieven leidde die zijn opvolgers voortzetten of verder ontwikkelden.

In tegenstelling tot verschillende Nubische koningen met te veel hiaten in hun verslagen, zijn er tal van historische en archeologische vondsten die terug te voeren zijn op gebeurtenissen tijdens de regering van Aspelta. Al de opgegraven verslagen over Aspelta boden inzicht in hoe zeer hij verlangde naar en werkte aan het opnieuw onder Nubisch gezag brengen van Egypte.

Wie was Aspelta?

Aspelta was een beroemde koning in de centrale stad Napata in het oude Kush-koninkrijk van Nubië. Hij regeerde tussen 600 en 580 v.Chr. Hij had een oudere broer genaamd Anlamani, die vlak voor hem tot koning werd gekroond. Hun vader was koning Senkamanisken, terwijl hun moeder, Nasalsa, een van de dochters van de vorige Nubische koningen was. In 620 v.Chr. werd Anlamani koning na de dood van Senkamanisken. Velen geloofden dat Aspelta keek en leerde van zijn oudere broer, de koning.

In die tijd was het in Nubië gebruikelijk dat religieuze en militaire leiders een aandeel hadden in het selecteren van de volgende vorst. Religieuze en militaire leiders waren rechtstreeks betrokken bij het selectieproces omdat zij geloofden dat de koning gekend en goedgekeurd moest worden door de goden. Religieuze leiders voerden het selectieproces uit en valideerden het. De koningen moesten ook militaire paraatheid tonen en daarom gekwalificeerd zijn om het land en zijn bevolking te verdedigen.

Na de dood van koning Anlamani onderging Aspelta hetzelfde selectie- en bevestigingsproces. Hij werd uiteindelijk gekroond tot koning van Nubië in Napata. Napata was de hoofdstad en werd beschouwd als de heilige stad en de zetel van de macht.

Wat betreft huwelijken en familielijn had Aspelta verschillende vrouwen. Hun namen waren Artaha, Asata, Henuttakhebit (de moeder van Aramatle-qo) en Weqemale. Sommige ontdekkingen hebben ook gehint dat hij zich waarschijnlijk later verloofde met zijn zus, Madiqen.

Dit moet echter nog worden bevestigd. Het was in die tijd een gangbare praktijk dat koningen meer dan één vrouw konden hebben. Hoewel geen historische of archeologische verslagen suggereren of Aspelta meerdere kinderen had, toont betrouwbaar bewijs aan dat hij ten minste een zoon en twee dochters had. Zijn zoon Aramatle-qo werd koning na zijn huwelijk met zijn twee zussen, Amanitakaye en Akhe-qa.

In de twee decennia als monarch van Napata had Aspelta te maken met externe en interne vijanden. Terwijl de Egyptenaren en hun bondgenoten de meest voor de hand liggende vijanden waren, ervoer Aspelta ook vormen van insubordinatie en samenzwering van een sekte priesters die dienden in de tempel van het Nubische paleis.

Aspelta’s opmerkelijke werken en prestaties

Aspelta was met name een van de Nubische koningen die kunst en ambacht promootten door standbeelden en indrukwekkende monumenten te bouwen. Enkele van de meest verbazingwekkende artefacten werden ontdekt en herleid naar de regering van Aspelta.

Een opmerkelijke archeoloog, George Reisner, werkte uitgebreid aan het vinden van aanwijzingen over koning Aspelta and andere Nubische koningen. Twee van Reisners opgravingen in 1916 en 1920 hebben aanzienlijk materiaal, beeldmateriaal en kunst opgeleverd, wat nu deel uitmaakt van de wereldwijde verhalen over Aspelta. Andere top-archeologen van de Harvard University en het Museum of Fine Arts in Boston hebben ook hun eigen ontdekkingen gedaan.

Koning Aspelta had vooral interesse in de stele (meervoud stelae) – een prachtig gesneden stenen of houten structuur met inscripties. Stelae worden meestal gemaakt om te dienen als herinnering of monument voor het documenteren van historische gebeurtenissen, vergelijkbaar met de Egyptische hiërogliefen op de muren van piramides en catacomben. Gezien alle stenen inscripties die gebeurtenissen en activiteiten in zijn regering beschrijven, is Aspelta waarschijnlijk de meest gedetailleerd gedocumenteerde koning van Nubië.

De meeste informatie over Aspelta werd verzameld uit de vele opgegraven stelae. Deze informatie wijst erop dat hij hoogstwaarschijnlijk werknemers had die specifiek de taak hadden om de verslagen van zijn regering te documenteren en ze veilig te bewaren voor archiefdoeleinden.

Zoals bij de meeste culturen in Afrika, werden veel opmerkelijke voorwerpen die met een koning werden geassocieerd meestal met hen begraven wanneer zij stierven. Op dezelfde manier werd uitgebreide informatie over Aspelta verkregen na de ontdekking van zijn graf in Nuri, aan de westkant van de Nijl.

Momenteel is de structuur van de tombe nog steeds de meest intacte begraafplaats voor een Nubische koning die ooit is ontdekt. De tombe bevatte een gebeeldhouwde versie van zijn sarcofaag en bepaalde teksten uit het Egyptische Dodenboek. Tientallen kunstvoorwerpen en houtsnijwerken van meer dan 2600 jaar oud werden ook verzameld en overgebracht naar het Museum of Fine Arts in Boston.

De invasie van Napata en de verhuizing naar Meroë

In de loop der tijd is er steeds meer bewijs gevonden dat de vroegste ontwikkelingen van Egypte linkt aan de activiteiten en inspanningen van de inheemse Nubiërs. Koning Piye’s verovering van Egypte in 732 v.Chr. maakte de weg vrij voor de Nubische stam om veel van hun innovaties en vaardigheden naar Egypte te brengen. Zo profiteerde Egypte gedurende zeventig jaar, onder verschillende Nubische koningen, rechtstreeks van de door de Nubiërs geëxporteerde mogelijkheden. In het geval van Aspelta kon Egypte echter enkele van de essentiële producten uit Nubië als oorlogsbuit verzamelen.

Merk op dat Aspelta op een gegeven moment plannen was gaan maken voor een mogelijke herovering van delen van Opper-Egypte en omgeving. Hij had zijn invloed in korte tijd succesvol vergroot. Hij rukte snel op naar een gunstige positie die hem in staat had kunnen stellen enig gezag te vestigen. Dit was echter van korte duur toen de heersende farao van die tijd, farao Psamtik II, lucht kreeg van de ontwikkelingen door intuïtie of het verzamelen van spionage-informatie.

Hij trok vervolgens ten strijde tegen Aspelta en viel Napata binnen in 592 v.Chr. De stad werd tot de grond toe afgebrand. Het leger van Psamtik II nam enkele van Nubië’s meest gekoesterde waardevolle spullen mee terug naar Egypte.

Deze aanval op Napata wordt algemeen beschouwd als de reden waarom Aspelta de hoofdstad en de zetel van de macht verplaatste van Napata naar de zuidelijker gelegen stad Meroë. Latere koningen na hem namen dit besluit over en bleven vanuit Meroë regeren.

Samenvatting

Ter herhaling is hier een samenvatting van onze bespreking van koning Aspelta:

• Aspelta was de vierde koning die in Kush regeerde nadat Egypte weer aan de Nubische controle was onttrokken.
• Hij nam de macht over van zijn oudere broer Anlamani in 600 v.Chr. en regeerde tot 580 v.Chr.
• Aspelta werd gekroond tot koning in de heilige stad Napata, en hij regeerde daar ongeveer acht jaar tot de invasie.
• Zijn vrouwen waren Artaha, Asata, Henuttakhebit en Weqemale. Er werd ook gezegd dat hij zich had verloofd met Madiqen, zijn zus.
• Aspelta leverde grote inspanningen om kunst en beschaving in Nubië te bevorderen.
• Het meeste van wat over Aspelta bekend is, is afgeleid van de archeologische vondsten van George Reisner en andere teams van archeologen van de Harvard University en het MFA in Boston.
• Aspelta liet in zijn tijd veel stelae maken, die hij gebruikte voor het vastleggen van verslagen van zijn regering als koning.
• Enkele van de stelae en andere nuttige archeologische vondsten werden gevonden in zijn graf aan de westkant van de Nijl (in Nuri).
• Aspelta maakte plannen om de controle over een deel van het Egyptische grondgebied te herwinnen dat definitief verloren was gegaan tijdens de regering van Tantamani.
• Farao Psamtik II viel de stad Napata binnen in 592 v.Chr., wat Aspelta dwong de hoofdstad naar Meroë te verplaatsen.

Op basis van alle beschikbare informatie over Aspelta denken historici dat hij nog steeds een van de beste koningen was die over Nubië regeerde – vooral na koning Piye. Dit komt omdat veel van Aspelta’s politieke en ontwikkelingshervormingen het oude Nubië gedurende een relatief lange tijd aanzienlijk in stand hielden.