Samenspraak van de Ouden

Het verhaal, ook wel bekend als De Ondervraging van de Oude Mannen (Acallam na Senórach), vertelt hoe de helden Caílte Mac Ronan en Oisín, de zoon van Finn, Sint Patrick ontmoetten. Hoewel het waarschijnlijk voor het eerst werd samengesteld in 1200, is de Acallam na Senórach alleen bewaard gebleven in het 16e-eeuwse manuscript dat bekend staat als het Book of Dean Lismore.

Caílte en Oisín waren de enige twee helden die de Slag bij Gabhra overleefden. Ze kwamen tevoorschijn uit de bossen van het Fews-gebergte; elke held werd vergezeld door negen oude krijgers. Ze besloten uit elkaar te gaan na een bezoek aan de voedster van Finn, Cáma. Oisín vertrok om zijn moeder Blai te bezoeken, de dochter van Derg Díanscothach (Vlug van Spraak), bij de Sid van de Borst van Cleitech, in Co. Meath.

Tijdens zijn reis besloot Caílte langs de grafheuvel van Finn te gaan. Daar ontmoette de held Sint Patrick en zijn volgelingen. De priesters waren geschokt door de vreemde verschijning van deze krijgers met hun enorme honden. Patrick besprenkelde deze krijgers met wijwater om de demonen uit hen uit te drijven.

Patrick was op zoek naar zuiver water om de mensen te dopen. Caílte besloot Patrick te vergezellen op zijn zendingsreis door heel Ierland. Bij elke dun, weg, bos en rivier waar ze langskwamen, vertelde Caílte aan Patrick over de dappere daden van zijn voormalige makkers die op die plekken hadden plaatsgevonden. Sommige avonturen gingen over veldslagen, de grote jacht en feestmaaltijden. Er waren zelfs enkele avonturen die reizen naar de Andere Wereld beschreven. Aanvankelijk deinsde Patrick terug voor de heidense geschiedenis van Caílte; maar op een nacht verschenen er twee engelen die hem vertelden dat hij ze moest laten optekenen. Sint Patrick liet twee van zijn priesters als schriftgeleerden optreden om de heidense avonturen van de Fianna getrouw vast te leggen.

Uiteindelijk kwamen ze aan in Tara en ontmoetten ze Oisín. Diarmait Mac Cerbaill was destijds de hoge koning en hij hield een feestmaal dat bekend stond als de Grote Jaarmarkt van Tara (Feis Temrach). Daar vertelden beide helden aan Patrick nog meer avonturen van Finn en hun voormalige Fian-makkers.

Het aantal avonturen dat zij vertelden is te groot om hier op te noemen, dus ik heb besloten ze weg te laten. Helaas was het volledige relaas onvoltooid.