Catullus 63 Vertaling

Inleiding

Catullus 63 is een van zijn langste gedichten met bijna 100 regels tekst. Het gedicht is lyrisch en vertelt het verhaal van Attis, Cybele en de Gallae. Het voelt bij momenten als een hallucinatie, wanneer het hoofdpersonage van het gedicht wisselt van mannelijk naar vrouwelijk en weer terug. Het gedicht begint met het verhaal van Attis die in een vlaag van razernij “de last van zijn mannelijkheid” afsnijdt. Nadat hij zichzelf castreert, verschuift het voornaamwoord van de protagonist van hij naar zij. In een snelle beweging wordt Attis Cybele.

Terwijl het verhaal verdergaat, begint Cybele op het tamboerijn te spelen, dat lijkt op een tamboerijn. Zij wordt ook de Moeder genoemd, en het gebruik ervan als eigennaam toont dat zij de moeder van allen is. Zij zingt terwijl de Gallae haar beginnen te volgen. Ze spoort hen aan haar te volgen naar de plaatsen waar de Frygier op zijn riet blaast en de Maenaden hevig dansen.

Vervolgens verwijst Catullus naar Cybele als Attis, “Vrouw, nog niet waarlijk zo.” De Gallae volgen Attis/Cybele naar het huis van Cybele. Daar slapen zij in, uitgeput door het niet eten terwijl ze al dat lopen deden. Zij sliepen goed. Attis ontwaakte uit de slaap en besefte dat Pasithea, de godin van ontspanning, hem de rust had gegeven die hij nodig had en hem had laten zien wat hij zichzelf had aangedaan.

Nadat Attis beseft dat hij noch man noch vrouw is, vraagt hij zich af wat er zal gebeuren. Attis vertelt hoe hij ooit een trots lid van het schoolgymnasium was, de palaestra. Terwijl Attis terugblikt op wie hij was en is, wisselt Catullus heen en weer tussen vrouwelijke en mannelijke voornaamwoorden. Bedroefd heeft Attis spijt van wat hij deed; hij verandert dan in Cybele die met gewelddadige woorden spreekt over hoe waanzin Attis zal overmannen. Zij verwijst naar de leeuw die Attis krankzinnig zal maken en hem de bossen in zal jagen.

In de Romeinse mythologie werd Cybele geassocieerd met wilde natuur. Haar metgezel was de leeuw. Zij verschilt van de Griekse godin van het wilde, Artemis, die het hert als metgezel en symbool had. In de Romeinse mythologie was Attis, de god van de vegetatie, de gemaal van Cybele. De Gallae waren eunuchen. Attis werd geassocieerd met Phrygie en een cultus in Dindymon. Attis zou gaan trouwen, maar terwijl het bruiloftslied klonk, toonde Cybele zich aan Attis en hij castreerde zichzelf in een vlaag van waanzin. De goden besloten later dat Attis onsterfelijk zou zijn. Catullus verkent de relatie tussen deze twee belangrijke goden in het Romeinse pantheon. Hij lijkt gefascineerd te zijn door de mensen die Cybele aanbaden en hoe zij de voorkeur gaf aan gecastreerde volgelingen. Dit zou verband kunnen houden met Artemis, die een maagdelijke godin was en mannen doodde die haar naakt zagen.

Dit gedicht verschilt sterk van de typische gedichten van Catullus. In plaats van te praten over seks met Lesbia of de spot te drijven met zijn vrienden, wordt Catullus muzikaal en stelt hij de rol van mannen en vrouwen ter discussie. Dit gedicht werd geschreven in de tijd voor Christus, maar het is vandaag de dag nog zeer relevant nu de rollen van geslachten voortdurend in beweging zijn.

Carmen 63

Bronnen

VRoma Project