Agnosticisme
Agnostos
Als ik geclassificeerd moet worden op mijn overtuiging inzake religie of spiritualiteit, dan kunt u zeggen dat ik het pad van het agnosticisme volg.
Deze pagina vertegenwoordigt mijn gedachten over agnosticisme en religie.
Wat is agnosticisme?
Agnosticisme is een woord dat pas relatief recent werd bedacht in de jaren 1860 door Thomas Henry Huxley (1825-1895), doorgaans aangeduid als T.H. Huxley, een Engelse bioloog.
Het woord agnosticisme was eigenlijk afgeleid van het Griekse woord voor gnosis, wat “geheime kennis” of “weten” betekent, wat een kernovertuiging was van de vroege christelijke mysteriecultussen die bekendstonden als gnostici – een overtuiging die bekendstaat als gnosticisme. Door het voorvoegsel “a-” aan “gnosticisme” toe te voegen, kreeg het nieuwe woord de tegenovergestelde betekenis van gnosis; vandaar dat agnosticisme (of agnostos) “geen kennis” betekent, maar ik gebruik liever de definitie “onkenbaar”.
Echter, agnosticisme wordt vaak verward met atheïsme, en in veel opzichten lijken de twee hetzelfde te zijn.
Er is een idee dat ik op een paar forums heb geplaatst en dat ik hier graag wil herhalen en wat nader wil toelichten in welke categorie agnosticisme valt.
Stel je een groot stuk land voor met een groen veld. En op dit land verdeelt een hoog, lang hek het veld in tweeën. Aan de ene kant van het hek bevinden zich de gelovigen, mensen die religies of spiritualiteit volgen. Ik verwijs naar de gelovigen als degenen die monotheïstische religies volgen zoals het jodendom, het christendom en de islam, of degenen die polytheïstische religies volgen, zoals het hindoeïsme, het boeddhisme, shintoïsme, wicca en alle andere heidense religies of cultussen. Aan de andere kant van het hek bevinden zich de ongelovigen, die onder de categorie van het atheïsme vallen.
Aan de ene kant geloven gelovigen vast in het bestaan van een enkele God of goden, en aan de andere kant geloven atheïsten net zo vast dat er geen goden zijn, en verwerpen zij elk bestaan van spirituele wezens. Beide kanten pleiten voor hun geloof of ongeloof.
Aan welke kant van het hek staan agnostici?
Mijn antwoord zou zijn “geen van beide”; een agnosticus zou op het hek zitten.
De grootste fout die christenen en moslims maken over agnosticisme, evenals over atheïsme, is dat atheïsme en agnosticisme zelf religies zijn. Ik vind deze observaties absurd.
Agnosticisme is niet theïsme. Agnosticisme (en atheïsme) is niet afhankelijk van noch volgt het enige geloofsbelijdenis of dogma. In feite hoef je om agnostisch te zijn geen enkel geschrift van Huxley of literatuur van andere agnostische auteurs/filosofen te lezen of te volgen. Agnosticisme is geen religie, simpel en duidelijk. Agnosticisme is eerder een “concept” dan een religie.
Agnosticisme is een concept dat zegt dat we noch het bestaan van spirituele wezens, zoals God, kunnen bewijzen noch weerleggen. Agnostici sluiten eenvoudigweg elk definitief oordeel uit over de vraag of God bestaat of niet, en dat een dergelijke vraag uiteindelijk onkenbaar of onbeantwoordbaar is. Ik veronderstel dat dit meer weg heeft van een “opschorting van oordeel”.
Een andere fout is te geloven dat iets dat “onbekend” of “onkenbaar” is, gelijkstaat aan “onwetend”. Dat is niet zo.
Ondanks de geschriften, zoals de Thora of de joodse bijbel bekend als de Tenach, de christelijke Bijbel en de Koran, zijn er veel mysteries met betrekking tot God, en alle drie de religies beweren dat zij de hele waarheid kennen. Mensen hebben aannames gedaan over God en de geschriften geïnterpreteerd zoals zij dat wilden, en meer in de teksten gezien dan er feitelijk staat.
Een andere fout die christenen en moslims maken met betrekking tot agnosticisme, is dat zij aannemen dat agnostisch zijn zou betekenen dat ik onpartijdig en neutraal ben; dat ik geen mening zou hebben over religie.
Natuurlijk hebben agnostici opvattingen over religies en over atheïsme. Het betekent ook niet dat ik niet nieuwsgierig ben naar religie. Ik heb een grote interesse in religie. Maar nieuwsgierigheid betekent niet noodzakelijkerwijs “geloof” of wat ik “faith” zou noemen in een van de geschriften.
Wanneer ik kan, probeer ik te leren. Ik kan echter niet alles wat ik lees op blind vertrouwen aannemen; ik kan niet accepteren zonder vragen te stellen. Helaas zouden sommigen zeggen dat dit vragen stellen kritiek is, en sommigen zouden zeggen dat agnostici slechts een ander label zijn voor sceptici, maar ik geloof dat dit misleidend zou zijn. Scepticisme is niet noodzakelijkerwijs van toepassing op religie; scepticisme kan op elke kwestie worden toegepast.
De laatste vraag zou zijn: “Ben ik gelukkig als agnost?” Ik ben noch gelukkig noch verdrietig dat ik agnost ben. Ik ben tevreden om een agnost te blijven, totdat bewezen kan worden of God bestaat of niet. Ik sta open voor het leren over religies en andere culturen, maar het leven is te kort om te veel te piekeren over de kwestie van God.
Het bereiken van een bestemming is slechts een kwart of een derde van het plezier van een levensreis, dus zal ik proberen te genieten van de reis langs de weg, en niet alleen van het einde van de reis.
