Ceres

Ceres: mythe van de godin van het graan. Ceres, godin van het graan, is het Romeinse equivalent van Demeter in de Griekse mythologie en was de godin van landbouw en oogst. Ze was de beschermvrouwe van boeren en de godin van de plebejers, de werkende klasse. Het grootste deel van haar bekendheid is verbonden met de ontvoering van haar dochter Proserpina.

Dit artikel vertelt het hele verhaal van Ceres’ begin, evenals het droevige verhaal van Proserpina en hoe Ceres haar verloor aan de onderwereld.

Wie was Ceres in de Romeinse mythologie?

Ceres is de Romeinse godin van de landbouw. Ze was de kampioene van de lagere klassen. Daarom werden de meeste van haar festivals gevierd door de plebejers. Als zus van Jupiter bekleedde ze een van de meest prominente plaatsen onder de 12 belangrijkste godheden in het Romeinse pantheon. De verering van deze godin en alle andere duurde tot rond de vierde eeuw na Christus. Toen begon de adoptie van het christendom.

Ceres maakt deel uit van de plebejische Aventijnse Triade. Dit was een groep goden en godinnen die door de werkende klasse werden vereerd. Deze groep omvatte Ceres, Liber en Libera. Net als Ceres was Liber een andere god van vruchtbaarheid en oogst. Maar Libera was Ceres’ dochter, Proserpina. In de loop der tijd smolt de mythologie van Libera samen met die van Proserpina. Proserpina’s Griekse equivalent was Persephone.

Vanwege haar hoge status was Ceres ook de beschermvrouwe of godin van de plebejische gekozen ambtenaar. In de Romeinse staat was er een ambt voor plebejers, en dit heette de Tribunus van de Plebejers. Het hielp om de macht van de hogere klassen binnen de Senaat in toom te houden.

De Romeinse godin van de oogst werd zo gerespecteerd dat de persoon die in dit ambt werd gekozen bescherming kreeg. Het werd bij wet bepaald dat het tegen de goden en illegaal was om de persoon in dit ambt kwaad te doen. Ze was een van de 12 belangrijkste godheden van het Romeinse pantheon of Dii Consentes. Maar uiteindelijk was ze de godin van het gewone volk.

Ze kreeg de eer voor het brengen van de gave van landbouw aan het volk van de Romeinse wereld. Daarvoor leefden ze slechts van eikels en zwierven ze rond zonder zich ergens te vestigen. Ze werd ook in verband gebracht met de ontdekking van spelt, het ploegen van akkers, het groeien van zaden en nog veel meer. Ze werd geprezen en vereerd op bepaalde momenten van het jaar om een goede en overvloedige oogst te verzekeren.

Ceres en Proserpina

Haar mythe is nauw verweven met die van haar dochter Proserpina. Vreemd genoeg werd Ceres bevrucht door haar eigen broer Jupiter. Er zijn veel verhalen over zijn ‘buitenechtelijke escapades’ met diverse godinnen en stervelingen. Proserpina was Ceres’ enige dochter. Er lijkt niet veel bekend te zijn over Ceres’ seksuele relatie met wie dan ook anders.

Proserpina werd door de god van de onderwereld, Pluto, bij haar moeder weggenomen. Ceres wreekte zich uit woede en verdriet op de oogsten gedurende bepaalde perioden van het jaar. Het is het verhaal van de seizoenen, en wie zou die beter kunnen beheersen dan de godin van het graan zelf?

Het begin van Ceres’ verhaal

Ceres was een van zes kinderen. Haar broers en zussen waren:

• Jupiter (Zeus) — de god van de donder, oppergod in het pantheon

• Neptunus (Poseidon) — de god van de zee

• Pluto (Hades) — de god van de onderwereld

• Vesta (Hestia) — de godin van haard en huis

• Juno (Hera) — de godin van de bevalling, getrouwd met Jupiter

Hun ouders waren Saturnus en Ops. Aan het begin der tijden bevolkten Titanen de kosmos. Maar ze worstelden, want de wereld was chaos en ze konden die niet onder controle krijgen.

In die tijd regeerde een god genaamd Caelus over het universum. Hij was een god van de hemel, en hij had een zoon genaamd Saturnus. Uiteindelijk wierp Saturnus zijn vader omver en nam de controle over de kosmos over. Hij paarde met een godin genaamd Ops. Samen kregen ze zes kinderen. Maar vanwege wat hij had gedaan, was Saturnus altijd bang dat een van zijn kinderen hem ook zou omverwerpen.

Hoe werd Ceres geboren?

Saturnus was zo bezorgd over het omvergeworpen worden dat hij zijn kinderen opat zodra ze werden geboren, een voor een. Maar hij kwam slechts tot vijf voordat zijn vrouw Ops iets bedacht. Ze wikkelde een steen in een doek, in de hoop dat Saturnus die voor een baby zou aanzien. Gelukkig deed hij dat, en Ops verborg Jupiter.

Zodra de steen Saturnus’ maag bereikte, braakte hij, en de andere vijf kinderen vlogen eruit, nog steeds in leven! Na jarenlang tegen de Titanen te hebben gevochten, versloegen de kinderen van Saturnus hen. Ze brachten de orde terug in de kosmos.

Het verhaal van Proserpina’s ontvoering

Veel van deze verhalen werden opgetekend door Romeinse dichters. Een groot deel van de mythologie die we vandaag kennen, werd geschreven door de dichter Ovidius. Ovidius’ hervertelling van Ceres en Persephone/Proserpina is een van de bekendste. Zelfs degenen die niet vertrouwd zijn met Griekse of Romeinse mythologie kennen dit verhaal hoogstwaarschijnlijk.

Ceres werd gewoonlijk afgebeeld als een jonge vrouw. Toch werd ze niet in verband gebracht met liefde of seksualiteit zoals haar medegodin Venus. Toch paarde ze minstens eenmaal met haar eigen broer Jupiter, wat resulteerde in een dochter. Ze noemden haar Proserpina, en ze was een mooie jonge vrouw die bekendstond om haar zuiverheid.

De god van de onderwereld, Pluto, leefde in eenzaamheid. Venus kon zien hoe eenzaam hij was, en ze had medelijden met hem. Ze stuurde haar zoon Cupido om hem wat gezelschap te bieden. Toen Cupido daar was, schoot hij Pluto met zijn pijlen, en Pluto’s verlangen naar liefde groeide.

Toen keerde hij terug naar de aarde en zag hij Proserpina. Hij werd verliefd op haar schoonheid (hoewel ze zijn nicht was) terwijl hij haar gadesloeg op het eiland Sicilie. En dus ontvoerde hij haar en nam haar mee terug naar de onderwereld. Begrijpelijkerwijs was Ceres woedend. Ze wist niet wat er was gebeurd, en ze begon de wereld af te zoeken.

Oorsprong van de seizoenen

Het verhaal vertelt dat ze haar niet kon vinden, maar uiteindelijk op het eiland Sicilie terechtkwam. Daar vond ze Proserpina’s gordel. Om wraak te nemen op de mensen legde ze een vloek op hun oogsten. De goden daarboven zagen Ceres’ moederlijke pijn en hadden medelijden met haar.

Jupiter stuurde bericht naar Pluto dat hij haar dochter terug naar de aarde moest laten gaan. Pluto stemde toe, maar onder een voorwaarde. Proserpina mocht terugkeren, maar alleen als ze niets uit de tuin van de onderwereld had gegeten. Helaas voor Proserpina had ze al zeven granaatappelpitten gegeten. Dus kon ze niet worden vrijgelaten.

Ceres was diepbedroefd, maar de goden gaven niet op. Uiteindelijk kwam iedereen tot een compromis. Proserpina kon haar tijd verdelen tussen de bovenwereld en de onderwereld. Ze zou de helft van haar tijd op het land doorbrengen in de lente, en de andere helft in de onderwereld in de winter.

Dit verhaal symboliseert de wisseling van de seizoenen. Ceres was zo verdrietig over het feit dat haar dochter niet bij haar was, dat ze de gewassen in de winter niet liet groeien. Maar zodra ze terugkeerde naar de aarde, liet Ceres alles weer groeien. De overvloedige lente zou beginnen. Vanwege haar oneindige liefde voor haar dochter was Ceres ook de godin van het moederschap.

Festivals van de godin van het graan

De Romeinen vierden Ceres alleen of samen met andere goden of godinnen. Het eerste festival werd gehouden in januari. Het was bedoeld om ervoor te zorgen dat Ceres de zaden zou beschermen terwijl ze werden gezaaid. De mensen hoopten dat ze hen zou leiden naar een goede oogst in de lente. Het volgende festival vond plaats op 19 april en heette Cerealia. Het derde, genaamd Ambarvalia, vond plaats in mei.

Het festival in januari markeerde het begin van het plantseizoen. De mensen brachten offers aan Ceres, in de hoop dat ze hen haar zegen zou geven. Meestal was dit offer een drachtig varken. Hoewel deze godin een voorstander was van leven en vruchtbaarheid, hield Ceres niet van varkens. Ze wroetten planten en wortels om en maakten zo al haar goede werk ongedaan.

Bij Cerealia was er een feestelijke bijeenkomst met spelen en vieringen. Er was een race in het Circus Maximus, en er werden vossen losgelaten. Deze vossen hadden een fakkel aan hun staart, en dat was het einde van het festival. Alle festivals werden overzien door plebejers, aangezien Ceres hun beschermvrouwe was.

Ceres in de kunst

Hoewel ze jong was, werd Ceres niet als bijzonder mooi voorgesteld. Ze was meer een eenvoudig ogende godin, want haar focus lag elders. In kunstwerken werd ze vaak afgebeeld te midden van haar zoektocht naar haar dochter. Ze draagt dan misschien een fakkel en haar staf. Ze zou ook in een door slangen getrokken strijdwagen kunnen rijden.

Veel voorstellingen toonden haar met stapels graan, kronen van tarwe of fruit. Met de groeiende interesse in mythologie werd haar beeltenis door de jaren heen vele malen gecreeerd.

Ceres’ symbool

Ceres’ symbolen waren haar staf, haar fakkel en de stapels graan. Hoewel ze de godin van gewassen was, werd ze vooral geassocieerd met granen of graangewassen, vandaar haar naam. Haar staf toonde haar verbinding met de aarde en de grote macht die ze in het pantheon bezat.

Haar fakkel of fakkels vertegenwoordigden haar dringende zoektocht naar haar dochter. Maar ze konden ook verlichting betekenen.

Ceres in de popcultuur

Zoals bij veel goden en godinnen uit het verleden leeft Ceres’ invloed nog steeds voort. Haar naam was de oorsprong van het woord “cereal” (ontbijtgranen), dat we allemaal kennen en waar we van houden. Ze was ook de inspiratie voor de naam van de ontdekte dwergplaneet Ceres. Deze planeet werd in 1801 ontdekt door pater Giuseppe Piazza.

Het element cerium werd ook naar deze godin vernoemd. Het werd gelijktijdig ontdekt door verschillende wetenschappers uit verschillende delen van de wereld. Men kan ook standbeelden van de godin van het graan in meerdere steden vinden.

Ze staat trots bovenop het Chicago Board of Trade Building. Men kan haar ook vinden op het Capitool in Jefferson City.

Conclusie

Bekijk de lijst van alle onderwerpen die in het artikel zijn behandeld:

• Ceres was de godin van het graan in de Romeinse mythologie. Ze was ook de godin van oogst, vruchtbaarheid, moederschap en gewassen.

• Haar Griekse equivalent is Demeter, en ze was de beschermvrouwe van de plebejers. Ze was de ultieme godheid van het gewone volk.

• Ze maakte deel uit van de Dii Consentes, een van de 12 belangrijkste godheden van de Romeinen. Ze namen het Griekse pantheon over en maakten het hun eigen.

• Aangezien ze een beschermgodin van de plebejers was, had ze de leiding over de Tribunus van de Plebejers. Dit was het enige ambt voor plebejers in de Romeinse senaat.

• Ze wordt gecrediteerd voor het brengen van de gave van landbouw aan de Romeinen, evenals spelt.

• Ceres was een van zes kinderen. Ze was een van de kinderen van Saturnus en Ops.

• Saturnus probeerde zijn kinderen te doden door ze op te eten, maar dat lukte niet helemaal.

• Haar broers en zussen waren Jupiter, Juno, Vesta, Pluto en Neptunus.

• Ceres had een dochter genaamd Proserpina of Persephone. Haar vader was Jupiter.

• Proserpina werd ontvoerd door Pluto en vastgehouden in de onderwereld. Ceres zocht haar, en uiteindelijk hielpen de goden.

• Pluto stond Proserpina toe om de helft van het jaar de aarde te bezoeken (lente). De andere helft zou ze in de onderwereld doorbrengen (winter).

• De mensen vereerden Ceres bij veel festivals gedurende het lentegedeelte van het jaar. Er waren spelen, races en offers van drachtige zeugen. De meeste festivals werden overzien door plebejers.

• In de kunst werd ze afgebeeld als een eenvoudig ogende vrouw. Ze werd vaak afgebeeld met granen en graangewassen. Ze draagt een staf en een fakkel of fakkels. Deze fakkels vertegenwoordigen meestal haar zoektocht naar haar dochter.

• Ceres’ naam is ook terug te vinden in de dwergplaneet die in 1801 werd ontdekt. Ze was ook de inspiratie voor de naam van het element cerium.

Ceres was de godin van alles wat groeit. De Romeinen waren afhankelijk van haar geluk voor een overvloedige oogst. Ze was de eerste godin voor wie dierenoffers werden gebracht. Haar festivals waren vol vrolijkheid, plezier en hoop.

Als godin van de plebejers was ze de beschermvrouwe van het gewone volk. En toch werd ze nog steeds beschouwd als een van de belangrijkste goden van het pantheon. Ze toonde haar liefde voor haar dochter door de helft van het jaar om haar verlies te rouwen. Ze liet niets groeien om haar moederlijke toewijding te tonen.

Met een interessant oorsprongsverhaal en een dramatisch ‘leven’ is het geen wonder dat Ceres nog steeds wordt herinnerd. Haar standbeeld en beeltenis zijn over de hele wereld te vinden. Vooral daar waar gebouwen staan die uitsluitend verband houden met oogst en landbouw. Mensen geloven misschien nog steeds dat ze gezondheid, rijkdom en welvaart naar onze landen kan brengen.