Yrsa (Yrse)

Koningin van Denemarken en Zweden. In de IJslandse traditie was haar naam Yrsa. In het Deense Gestuam Danorum (de geschiedenis van Denemarken geschreven door Saxo) was zij Vrsa, en in het Oudengelse gedicht Beowulf werd zij Yrse genoemd.

Een ding dat inconsistent was in de Noorse literatuur was dat zij de dochter was van Olof (of Alof), en Helgi (koning van Denemarken) haar vader was; Yrsa trouwde met zowel Adils als haar vader Helgi, maar zij wist niet dat hij haar vader was. Bij haar vader-echtgenoot was zij de moeder van Hrolf.

In het Oudengelse gedicht Beowulf was zij niet de dochter van Halga (Helgi), maar van Healfdene (Halfdan), en was zij de zuster van Halga, Hrothgar en Heorogar. Ook was zij niet eens de moeder van Hrothulf (Hrolf), die de zoon van Halga was. En zij was zelfs niet getrouwd met Eadgils, het Engelse equivalent van Adils; nee, want volgens Beowulf was zij getrouwd met Eadgils’ oom, Onela. Het Oudengelse gedicht is dus behoorlijk verwarrend over hoe Yrsa verwant was aan wie in de Scylding (Skjoldung)-lijn en met wie zij getrouwd was in het Zweedse koninkrijk.

Wat duidelijk is, is dat Yrsa (of Yrse) bekend stond om haar wijsheid.

In de saga van Hrolf Kraki verkrachtte Helgi Olof toen zij hem als huwelijkskandidaat afwees. Olof werd zwanger en baarde Yrsa. Yrsa werd als kind verwaarloosd door haar moeder, en toen Helgi Yrsa ontmoette en verliefd op haar werd, wist niemand dat zij verwant waren behalve haar moeder. Olof onthulde pas dat het echtpaar vader en dochter waren toen Yrsa Hrolf baarde. De onthulling dat zij incest hadden gepleegd deed Yrsa haar vader-echtgenoot en Denemarken verlaten en terugkeren naar haar moeder, om vervolgens door haar moeder te worden uitgehuwelijkt aan een koning van wie zij niet hield - Adils, koning van Zweden.

Adils kwam uit de Yngling-lijn. De nieuwe echtgenoot stond bekend om zijn hebzucht, lafheid en verraad. Toen Helgi kwam om schatting te eisen van Adils, liet Adils zijn kampioenen Helgi in een hinderlaag lokken. De dood van haar vader-en-ex-echtgenoot verwekte Yrsa’s vijandschap.

Toen Hrolf koning van Denemarken was en naar Zweden kwam om de schat van zijn moeder als zijn rechtmatige erfenis op te eisen, wist zij dat Adils verraderlijk zou proberen haar zoon te doden, dus hielp zij Hrolf ontsnappen en hielp hem ook de schat te verkrijgen. Adils achtervolgde Hrolf en zijn kampioenen, maar stopte en steeg af van zijn paard om een gouden ring op te rapen, Adils’ meest gekoesterde schat. Terwijl Adils voorovergebogen stond, reed Hrolf terug en verwondde de Zweedse koning, waarbij hij met zijn zwaard Adils’ billen doorsneed.

Toen Hrolf en zijn kampioenen in de strijd werden gedood door zijn halfzuster Skuld (Yrsa’s stiefdochter, die zij nooit had ontmoet), en haar echtgenoot Hiorvard, stelde Yrsa een leger samen onder commando van Vogg die zich aansloot bij het leger van Bodvars broers, om de dood van de helden te wreken. Zij versloegen Skuld en Hjorvard.

Volgens de Ynglinga Saga geeft Snorri een andere versie van deze legende. Adils trouwde eerst met Yrsa, na het plunderen van Saksenland. Helgi nam haar later weg bij Adils en trouwde met haar. Voor Helgi werd zij de moeder van Hrolf, de toekomstige koning van Adils.