Apollonius van Rhodos

Classical

(Episch dichter, Grieks, 3e eeuw v.Chr.)

Inleiding

Apollonius van Rhodos (Apollonius Rhodius) was een vernieuwende en invloedrijke Hellenistische Griekse epische dichter, vooral bekend als de auteur van het epische gedicht “De Argonautica”, de populaire mythe van Jason en de Argonauten op zoek naar het Gulden Vlies. In de oude traditie van Homerus bood Apollonius een eigentijdser model voor latere Latijnse dichters, in het bijzonder Vergilius, maar ook Catullus en Ovidius.

Biografie

Buste die vermoedelijk Apollonius van Rhodos voorstelt, de oud-Griekse epische dichter

Buste van Apollonius van Rhodos

Er is zeer weinig bekend over het leven van Apollonius, en zelfs zijn band met het eiland Rhodos berust in feite op louter speculatie. Biografische informatie van andere geleerden is schaars en vaak tegenstrijdig, en zelfs zijn eigen werken bieden weinig tot geen biografische details.

Het beste wat we kunnen zeggen is dat Apollonius ergens in het begin van de 3e eeuw v.Chr. werd geboren, waarschijnlijk in Alexandrië, Egypte, of mogelijk verder zuidelijk in Naucratis, en dat zijn moeder al dan niet afkomstig was van het Griekse eiland Rhodos. Hij was een leerling (of op zijn minst een tijdgenoot) van de Hellenistische dichter en geleerde Callimachus. Gedurende een bepaalde periode was hij hoofd van de prestigieuze Bibliotheek van Alexandrië, een positie waarin hij Zenodotus opvolgde en op zijn beurt werd opgevolgd door Eratosthenes (wat Apollonius’ tijd daar vóór 246 v.Chr. zou plaatsen).

Sommige bronnen wijzen op een spraakmakend literair conflict tussen Apollonius en de flamboyantere figuur van Callimachus, en dit kan zelfs de reden zijn geweest waarom Apollonius zich voor een tijd vanuit Alexandrië naar Rhodos terugtrok, maar ook dit is twijfelachtig en het geschil kan heel goed zijn opgeblazen. Andere bronnen vermelden dat Apollonius naar Rhodos vertrok nadat zijn werk slecht was ontvangen in Alexandrië, om pas later met grote bijval terug te keren na een ingrijpende herziening en herbewerking van zijn “Argonautica”.

Apollonius stierf in het midden tot laat in de 3e eeuw v.Chr., op Rhodos of in Alexandrië, en volgens sommige bronnen werd hij in stijl begraven samen met zijn vriend en literaire rivaal Callimachus in Alexandrië.

Geschriften

Schilderij van de Argonauten die door de Symplegaden varen, de botsende rotsen

De Argonauten passeren de Symplegaden

Apollonius werd in de Alexandrijnse tijd beschouwd als een van de belangrijkste geleerden op het gebied van Homerus, en hij schreef kritische monografieën over Homerus, evenals over Archilochus en Hesiodus.

Hij is echter het best bekend om zijn “Argonautica”, een episch gedicht in de stijl van Homerus over Jasons zoektocht naar het Gulden Vlies. Mogelijk heeft hij geprobeerd elementen van zijn eigen Homerische onderzoek erin te verwerken, evenals enkele recente Hellenistische wetenschappelijke vorderingen op het gebied van geografie. Desondanks hebben recente studies de reputatie van de “Argonautica” gevestigd als niet slechts een afgeleide herbewerking van Homerus, maar als een levendig en geslaagd epos op eigen merite.

Zijn overige poëzie is slechts in kleine fragmenten bewaard gebleven en gaat voornamelijk over de oorsprong en stichting van verschillende steden, zoals Alexandrië, Cnidus, Caunus, Naucratis, Rhodos en Lesbos. Deze “stichtingsgedichten” hebben enige geopolitieke betekenis voor het Ptolemeïsche Egypte, maar ze houden ook tot op zekere hoogte verband met delen van de “Argonautica”.