De Smekelingen

Classical

(Tragedie, Grieks, ca. 469 v.Chr., 1.073 regels)

Inleiding

“De Smekelingen” (Gr: “Hiketides”; Lat: “Supplices”) is een tragedie van de Oud-Griekse toneelschrijver Aeschylus. Het staat soms ook bekend als “De Smekende Vrouwen” of “De Smekende Maagden”. Samen met zijn “De Perzen” is het een van de oudste bewaard gebleven drama’s van de westerse wereld. De mythe van Danaus en zijn vijftig dochters, waarop het verhaal is gebaseerd, is in wezen een stichtingslegende (of liever een herstichtingslegende) van Argos, een van de voornaamste Myceense steden van de Peloponnesos. Het moet niet worden verward met het stuk van Euripides, eveneens “De Smekelingen” genaamd, dat handelt over de strijd van Adrastus en de Argische moeders tegen Creon van Thebe om de lichamen van de Argische invallers een behoorlijke begrafenis te laten krijgen.

Samenvatting De vijftig dochters van Danaus, gezamenlijk bekend als de Danaïden (die het Koor van het stuk vormen), zijn met hun vader op de vlucht in een poging te ontsnappen aan een gedwongen huwelijk met hun Egyptische neven, de vijftig zonen van de usurperende Koning Aegyptus, de tweelingbroer van Danaus.

Danaïden

Wanneer zij Argos bereiken, vragen Danaus en zijn dochters de vriendelijke maar schuchtere Koning Pelasgus om zijn bescherming. Aanvankelijk weigert hij, in afwachting van de beslissing van het Argische volk in de kwestie, maar het volk van Argos stemt ermee in de vluchtelingen te beschermen, tot grote vreugde onder de Danaïden.

Vrijwel onmiddellijk wordt echter de vloot van Egyptische vrijers naderbij zien komen, en een heraut dreigt en bedreigt de Danaïden en probeert hen te dwingen terug te keren naar hun neven voor het huwelijk, en gaat uiteindelijk over tot pogingen hen fysiek weg te slepen. Koning Pelasgus grijpt in en bedreigt de heraut, tussenbeidkomend met een gewapende macht om de Egyptenaren te verdrijven en zo de smekelingen te redden. Hij smeekt de Danaïden binnen de veiligheid van de stadsmuren te blijven.

Het stuk eindigt met de Danaïden die zich terugtrekken binnen de veiligheid van de Argische muren, terwijl Danaus hen aanspoort tot gebed en dankzegging aan de Griekse goden, en tot maagdelijke bescheidenheid.

Standbeeld van een Danaïde

Analyse

“De Smekelingen” werd eens beschouwd als het vroegst bewaard gebleven stuk van Aeschylus (grotendeels vanwege de relatief anachronistische functie van het Koor als protagonist van het drama), maar recent bewijs plaatst het na “De Perzen” als het tweede bewaard gebleven stuk van Aeschylus. Het is echter nog steeds een van de oudste bewaard gebleven drama’s uit het oude Griekenland, en in zijn rudimentaire algemene structuur lijkt het waarschijnlijk op de verloren werken van Choerilus, Phrynichus, Pratinas en de pioniers van het drama uit de 6e eeuw v.Chr. Omdat de smekende vrouwen in wezen zowel het Koor als de protagonist zijn, is het misschien niet verrassend dat koorteksten meer dan de helft van het stuk innemen.

Het werd waarschijnlijk voor het eerst opgevoerd enige tijd na 470 v.Chr. (mogelijk pas in 463 v.Chr.) als het eerste stuk in een trilogie die de verloren stukken “De Zonen van Aegyptus” en “De Dochters van Danaus” omvatte (die beide het verhaal van “De Smekelingen” en de hervestiging van Argos voortzetten), gevolgd door het verloren saterspel “Amymone”, dat op komische wijze de verleiding van een van de Danaïden door Poseidon uitbeeldde.

“De Smekelingen” voldoet niet aan onze verwachtingen van traditioneel Grieks tragisch drama in die zin dat het geen held, geen ondergang en zelfs geen tragische conclusie heeft. In plaats daarvan schildert het stuk onopgeloste conflicten van seksualiteit, liefde en emotionele volwassenheid. Het brengt ook hulde aan de democratische onderstroom die door Athene liep voorafgaand aan de vestiging van een democratische regering in 461 v.Chr., en het aandringen van Koning Pelasgus om het volk van Argos te raadplegen is een duidelijke knik ten gunste van de democratie.

Het mag niet worden verward met “De Smekelingen” van Euripides (dat handelt over Theseus’ strijd tegen Creon van Thebe om de lichamen van de broers Polynices en Eteocles een behoorlijke begrafenis te laten krijgen).