Poseidon (Neptunus)

Heer van de zee en tevens god van aardbevingen en van paarden. Een zoon van de Titanen Cronus en Rhea, hij stond bekend als de Romeinse god van de zee, Neptunus.

Na zijn broer Zeus te hebben geholpen bij het omverwerpen van Cronus en het verbannen van de andere Titanen naar Tartarus, ontving hij de zee als zijn domein. Wanneer hij niet op de Olympus verbleef, woonde hij met zijn Oceanide echtgenote en koningin Amphitrite in zijn onderwaterpaleis bij Aegae. Poseidon was de vader van de zeegod Triton en twee dochters - Rhodes en Benthesicyme.

Poseidon werd altijd afgebeeld als een krachtig gespierde, bebaarde man, met een machtige drietand. Een slag van zijn drietand kon een rots opensplijten. Hij mende een tweespan over de golven. In Hesiodus’ Theogonie werd Poseidon de Donkerharige genoemd.

Net als veel zeegoden had hij het vermogen van gedaante te wisselen, maar in tegenstelling tot sommigen van hen bezat hij geen orakelkracht. Poseidon achtervolgde zijn zuster Demeter met amoureuze bedoelingen. Toen zij van gedaante wisselde en een merrie werd om zich voor hem te verbergen, veranderde Poseidon zichzelf in een hengst en besteeg haar. Hij werd de vader van het onsterfelijke paard Arion en een dochter, Despoina (godin van de paarden). Poseidon werd ook een god van paarden genoemd, bekend onder zijn bijnaam Hippios (of Consus).

Zijn bekendste bijnaam was Enosichthon (Ἐνοσέχθων, “Aardschudder”), die eveneens is gevonden op de Lineair B-tabletten in Knossos: E-NE-SI-DA-O-NE (Enosidas). Zijn andere bijnaam was Gaieochus (Γεήοχος, “Aardbeschermer”).

Poseidon was ook de vader van een ander beroemd paard, Pegasus. Toen Poseidon Medusa verleidde in Athena’s heiligdom, veranderde de godin het ongelukkige meisje in een monster, de Gorgo. Pegasus en de reus Chrysaor ontsproten uit de zee uit het bloed dat viel van Medusa’s afgehakte hoofd. (Zie Perseus.)

Net als zijn broer Zeus had hij talloze affaires met nimfen en stervelingen. Hij had ook veel kinderen bij hen. Sommige van zijn zonen waren reusachtig van gestalte, zoals Antaeus, Otus en Ephialtes, de Cycloop Polyphemus, en mogelijk de grote jager Orion.

Poseidon had twee belangrijke zonen die meevoeren met Jason. Een van hen was de Miletische stuurman Ancaeus, wiens moeder Astypalea was. Erginus was eveneens zijn zoon en broer van Ancaeus, maar Erginus speelde geen belangrijke rol. De andere belangrijke Argonaut was Euphemus wiens moeder Europa was, de dochter van Tityus. Euphemus was een groot hardloper die over de golven kon rennen zonder natte voeten te krijgen. Euphemus speelde een belangrijke rol in het episode van de Botsende Rotsen en later toen hun schip in Libie gestrand raakte. Zie de Argonauten.

Zijn beroemdste zoon was de Atheense held Theseus, bij Aethra, hoewel sommigen zeggen dat Aegeus de vader van Theseus was.

Er bestond vijandschap tussen Poseidon en de Trojanen die terugvoerde tot de tijd van Laomedon, vader van Priamus. Zeus strafte Poseidon en Apollo door de twee goden te laten werken als bouwers van de muren van Troje. Laomedon beloofde de goden te betalen met gouden wijnranken. Toen de muren voltooid waren, weigerde Laomedon te betalen en verbrak hun overeenkomst. Aanvankelijk stuurde Poseidon een zeemonster om Troje te straffen, maar de held Heracles doodde het monster. Dus koos Poseidon tijdens de Trojaanse Oorlog de zijde van de Grieken, hoewel hij een Trojaanse held, Aeneas, zoon van de godin Aphrodite en Anchises, redde. Hij voerde Aeneas weg van Achilles omdat Aeneas moest overleven om op een dag over de Trojanen te heersen.

Zijn favoriete dieren waren het paard, de stier en de dolfijn, terwijl de den zijn heilige boom was. Zijn plaatsen van verering waren Korinthe, Argos, Troezen en Athene waar hij streed om erkenning tegen de andere goden.

In Argos droogde Poseidon soms de rivieren op toen hij verloor van Hera, terwijl hij de stad op andere momenten liet overstromen.

In Athene streed Poseidon tegen Athena. Poseidon demonstreerde zijn macht door met zijn drietand op een rots te slaan, waardoor zeewater uit de bron op de Akropolis gustte. Athena liet een olijfboom naast de bron groeien. Er werd besloten dat alle burgers zouden stemmen. Alle mannen stemden voor de zeegod, terwijl alle vrouwen voor de godin stemden. Aangezien er een vrouw meer was, won Athena de wedstrijd met een stem verschil. De woedende zeegod overstroomde de regio Attica. De Atheners bleven echter wijselijk Poseidon vereren, en Athena bepaalde dat vrouwen niet meer mochten stemmen bij toekomstige verkiezingen, waarmee de woedende zeegod werd gesust.

Poseidon betwistte ook de stad Korinthe met Helius, de zonnegod. De Korinthiers, die bang waren een van beide goden te beledigen, besloten de Landengte aan Poseidon toe te kennen terwijl Helius de hoogten van de Acrokorinthe (de citadel van Korinthe) ontving. De Isthmische Spelen werden ter zijner ere gehouden.

Het is duidelijk dat Poseidon een belangrijke god was tijdens de pre-Helleense Myceense beschaving, aangezien zijn naam, PO-SE-DA-O-NE, veelvuldig voorkomt op de Lineair B-tabletten. Poseidon heeft ook een vrouwelijke naam in de Lineair B-tabletten, PO-SI-DA-E-JA. Het centrum van zijn verering bevond zich kennelijk bij Pylos tijdens de Bronstijd. Poseidon was de vader van de tweeling Pelias en Neleus, bij Tyro. Terwijl Pelias regeerde in Iolcus, migreerde Neleus naar Pylos en werd vader van Nestor.