Perseus

Perseus (Περσεύς) en de Gorgon Medusa (Μέδοισa) is een van de populairste mythen in zowel Griekenland als Rome. De populariteit van dit verhaal is te zien in talloze kunstwerken in het oude Griekenland en Italië. Er zijn geen epen gemaakt over deze legende, en slechts twee schrijvers leverden volledige verslagen over Perseus: Apollodorus en Ovidius.

De Romeinse dichter Ovidius bood meer detail en sfeer over het verhaal van de fabelachtige avonturen van Perseus. Het verslag van Apollodorus is droog maar uitgebreider dan dat van Ovidius, omdat Ovidius het verhaal beëindigde met het gevecht in de zaal van Cepheus, terwijl de Griekse mythograaf verderging met details over de dood van Acrisius. Hij gaf ons ook een kort verslag van de familie van Perseus.

• Geboorte van Perseus
• De Gorgon
• Andromeda
• Het lot van Polydectes
• Terugkeer naar Argolis
• De versie van Diodorus

Geboorte van Perseus

Perseus (Περσεύς) was de zoon van Zeus en Danaë (Danae), dochter van Acrisius (Acrisios of Ἀκρίσιοσ), koning van Argos, en Eurydice. Perseus was ook een afstammeling van de heldin Io, die in ballingschap in Egypte leefde. Een afstammeling van Io genaamd Danaüs keerde terug naar het moederland van Io en werd koning van Argos.

Acrisius was zelf een achterkleinzoon van Danaüs. Acrisius was de tweelingbroer van Proëtus, zijn belangrijkste rivaal voor de troon van Argos. Proëtus moest genoegen nemen met het koningschap over de naburige stad Tiryns.

Toen Acrisius het orakel in Delphi bezocht, kreeg hij te horen dat een kind van zijn dochter voorbestemd was hem te doden. Acrisius, vrezend voor zijn lot, sloot zijn dochter op in een toren. Maar de god Zeus verscheen in de vorm van een gouden regen en had gemeenschap met Danaë (Δανάη).

(Apollodorus wees op een andere versie van de verwekking van Perseus. Apollodorus schreef dat de echte vader Proëtus was, broer en rivaal van Acrisius. Proëtus verleidde zijn nicht zodat Danaë zwanger werd. Zeus als een gouden regen was natuurlijk de populairste versie.)

Nadat hij had ontdekt dat Danaë een zoon had gebaard genaamd Perseus, sloot Acrisius zowel moeder als kind op in een kist en wierp hen in de zee. Zeus vroeg zijn broer Poseidon om de kist naar het eiland Seriphus te leiden, waar de visser Dictys hen vond. Dictys was een zoon van Magnes en een naiade-nimf, broer van Polydectes. Omdat Magnes een zoon van Aeolus was, zouden Dictys en Polydectes Aeoliden zijn.

Toen Perseus opgroeide tot een sterke jonge man, werd Polydectes, die de broer van Dictys was en de koning van Seriphus, verliefd op Danaë. Polydectes wilde met haar trouwen, maar wilde haar zoon, Perseus, niet.

Polydectes nodigde Perseus uit voor een viering. Polydectes kondigde valselijk zijn plan aan om te trouwen met een dochter van Oenomaüs genaamd Hippodameia, en elke gast gaf een geschenk aan de koning. Perseus, die geen geschenk meebracht, beloofde de koning roekeloos dat hij elk geschenk zou geven dat de koning wenste.

Polydectes kon zijn geluk niet op om van de jongeling af te komen en vroeg om het hoofd van de Gorgon Medusa, wetende dat de jongeling nooit levend naar huis zou kunnen terugkeren. Perseus stemde grif in. Pas later realiseerde Perseus zich de diepgang van zijn belofte en ontdekte dat zijn taak schijnbaar vrijwel onmogelijk was.

De Gorgon

Er waren drie Gorgonen, en alleen Medusa (Μέδοισα) was sterfelijk, aangezien zij oorspronkelijk een maagd was met wie Poseidon had gelegen in het heiligdom van de godin Athena. Door de vijandschap van de godin op te lopen voor deze heiligschennis, veranderde Athena het ongelukkige meisje in een gevleugeld monster met een hoofd vol slangen in plaats van haar, waarbij een enkele blik van haar afschuwelijke gezicht zo dodelijk was dat zij elk wezen onmiddellijk in steen veranderde.

Zelfs als Perseus erin slaagde Medusa te doden, zouden de andere twee Gorgonen hem overvallen voordat hij kon ontsnappen.

Maar de godin Athena verscheen en kwam haar sterfelijke halfbroer te hulp, hem vertellend dat hij een vitale uitrusting moest halen als hij wilde slagen in zijn zoektocht. Athena stuurde hem naar een grot in Libië waar twee heksen (sommigen zeggen drie) woonden. Ze stonden bekend als de Graeae, en ze deelden een enkel oog en een enkele tand. Perseus moest het oog afpakken terwijl ze het aan elkaar doorgaven, waardoor hij de heksen dwong hem te vertellen waar hij wapens kon vinden om de Gorgonen te verslaan. De Graeae vertelden hem over de verblijfplaats van de nimfen.

De nimfen hielpen Perseus grif in zijn zoektocht en gaven hem een magische tas (kibisis), een paar gevleugelde sandalen en een onzichtbaarheidskap.

Athena waarschuwde hem om nooit rechtstreeks naar het gezicht van de Gorgon te kijken, maar liever naar de weerspiegeling van Medusa op een bronzen schild te kijken, dat zij hem gaf.

De god Hermes gaf hem een sikkel van adamant. Merk op dat deze adamanten sikkel waarschijnlijk dezelfde was die de Titaan Cronus tegen zijn vader Uranus had gebruikt, en die Zeus had gebruikt om tegen het monster Typhon te vechten; zie de Schepping.

Nu volledig gewapend vloog Perseus weg om Medusa te vinden.

Perseus vond de schuilplaats van de Gorgonen, omringd door mensen en dieren die in steen waren veranderd. Onzichtbaar observeerde Perseus hen door de weerspiegeling van zijn schild en wachtte tot de Gorgonen sliepen.

De twee onsterfelijke Gorgonen vermijdend, besloop Perseus Medusa en hakte haar hoofd van haar lichaam. Het hoofd grijpend en in de magische tas plaatsend, vloog Perseus snel weg. De andere twee Gorgonen ontwaakten, maar konden hun aanvalster niet zien, waardoor ze hem niet konden achtervolgen.

Wat bloed uit het hoofd van Medusa lekte uit de tas. Een druppel van het bloed van Medusa viel in de zee, en Pegasus (Πήγασος), het gevleugelde paard, werd geboren. Een andere druppel bloed viel op de grond in Libië, zodat er een reus uit de aarde ontsprong die bekend stond als Chrysaor (Χρυάωρ).

Andromeda

Vliegend langs de stad Joppa in Syrië, vond Perseus een prachtig meisje dat aan een rots op het strand was geketend. Zij was Andromeda (Ἀνδρομέδη), dochter van de koning Cepheus. Zijn ijdele vrouw Cassiopeia had gepocht dat zij mooier was dan de Nereïden. Uit woede vroegen de Nereïden Poseidon om een zeemonster genaamd Cetus te sturen om de stad te vernietigen. Alleen een offer van de dochter van de koning zou de stad sparen.

Toen hij hun verhaal van de ouders van Andromeda hoorde, onderhandelde Perseus met de koning over de hand van het meisje in het huwelijk. Sommige verslagen zeggen dat Perseus tegen het monster vocht en Cetus met zijn sikkel doodde. Anderen zeggen dat hij het wezen in steen veranderde door het hoofd van Medusa aan het monster te tonen.

Cepheus hield een banket om de jonge held te eren, maar Andromeda was ten huwelijk beloofd aan de broer van Cepheus, Phineus, die haar was komen opeisen. Perseus vertelde Phineus dat hij het leven van Andromeda had gered en dat de koning had ingestemd om Perseus te belonen, mocht hij het monster verslaan, dus hij had de sterkste claim. Perseus maakte enkele vrienden aan het hof die zijn claim steunden, maar ze waren zwaar in de minderheid. Op dit punt verlieten Cepheus en Cassiopeia het hof om confrontatie en partij kiezen te vermijden.

Er braken gevechten uit tussen de twee facties over wie de beste claim had om met Andromeda te trouwen. Nadat Perseus veel volgelingen van Phineus had gedood, vertelde Perseus zijn nieuwe vrienden om hun ogen te beschermen, en trok hij Medusa’s hoofd uit zijn tas, waardoor hij zijn vijanden in steen veranderde.

Perseus en Andromeda trouwden kort na de slag, en daarna kregen ze een zoon genaamd Perses. Perseus besloot terug te keren naar Seriphus, maar liet zijn zoon achter zodat Perses de troon van Cepheus zou erven.

Het lot van Polydectes

Met zijn nieuwe vrouw reisde Perseus terug naar Seriphus en ontdekte dat zijn moeder en Dictys hun toevlucht hadden gezocht in een tempel. Tijdens zijn afwezigheid had Polydectes zijn moeder, Danaë (Danae), achtervolgd en geprobeerd zich aan haar op te dringen. Danaë weigerde voor de veiligheid van het heiligdom. Perseus was woedend over de acties van Polydectes sinds zijn afwezigheid.

Andromeda achterlatend bij zijn moeder, ging hij alleen op pad om Polydectes in het paleis te zoeken en te confronteren.

Tijdens het banket geloofden de koning en edelen niet dat Perseus succesvol was geweest in zijn zoektocht en was teruggekeerd met het hoofd van Medusa. Polydectes geloofde dat Perseus ofwel met lege handen naar huis zou terugkeren, of dat hij in de zoektocht zou sterven. Dus lachten Polydectes en zijn hof om het falen van Perseus.

Hun gelach stierf weg op hun lippen toen Perseus het afgehakte hoofd van Medusa tevoorschijn haalde en omhoog hield. Alle toeschouwers aan het hof van de koning verbleekten bij het afschuwelijke gezicht, hun huid en vlees verhardden terwijl ze staarden naar het dodelijke gezicht van de Gorgon. In een mum van tijd waren Polydectes en iedereen in de banketzaal, behalve Perseus, in steen veranderd.

Nadat hij de onmogelijke taak had volbracht, besloot Perseus dat het te gevaarlijk was om het hoofd van Medusa te houden, omdat het zowel zijn vrienden als zijn vijanden in steen zou veranderen. De blik van de Gorgon zou geen onderscheid maken tussen de twee. Perseus gaf het hoofd van Medusa aan Athena, die het hoofd in het midden van haar aegis plaatste.

De wapens, vliegende sandalen en de helm van onzichtbaarheid die hij van de goden had geleend, gaf hij vervolgens terug aan Hermes en Athena.

Perseus verbleef, met zijn vrouw en moeder, slechts een korte tijd op Seriphus voordat ze besloten weg te zeilen. Hun bestemming was om terug te keren naar Argos, waarbij Dictys achterbleef om de koning van het eiland te worden, aangezien de goede visser de broer van Polydectes was.

Terugkeer naar Argolis

Er zijn een paar verschillende verslagen over de dood van Acrisius, maar het gebruikelijke verhaal is dit. Acrisius (Acrisios), gehoord hebbend van de heroische avonturen van zijn kleinzoon en zijn besluit om naar Argos te komen, zorgde ervoor dat de oude koning vluchtte. Maar Perseus wilde zijn grootvader geen kwaad doen, noch wilde hij de troon van Acrisius. Perseus volgde Acrisius naar Larisa in Thessalië.

Teutamides, de koning van Larisa, hield lijkspelen voor zijn vader. Perseus, die zijn bekwaamheid in atletiek wilde demonstreren, nam deel aan het discuswerpen. De wind blies de discus uit de koers, waardoor Acrisius per ongeluk werd gedood, en daarmee werd het orakel vervuld dat zijn kleinzoon hem uiteindelijk zou doden. Volgens Hyginus raakte de discus Acrisius in het hoofd, terwijl Apollodorus schreef dat deze de koning op de voet raakte; de versie van Hyginus was de voorkeursversie.

Hoewel Perseus de troon van Argos erfde door geboorterecht, schaamde hij zich voor zichzelf omdat hij per ongeluk zijn grootvader had gedood. Perseus besloot zijn koninkrijk te ruilen met ofwel zijn oudoom Proëtus (de broer van Acrisius), of met de zoon van Proëtus, Megapenthes, voor de stad Tiryns. Zo werd Perseus de koning van Tiryns.

Tijdens zijn bewind stichtte Perseus een nieuwe stad die hij Mycene noemde. Mycene werd zelfs machtiger dan Tiryns.

Andromeda baarde hem een dochter genaamd Gorgophone en nog vijf zonen: Electryon, Alcaeüs (Alcaeus), Sthenelus, Mestor en Heleius. Toen Perseus en Andromeda stierven, plaatste Athena hen beiden aan de hemel als sterrenbeelden. De ouders van Andromeda werden ook aan de hemel geplaatst, evenals het zeemonster Cetus. Heracles, een van de nakomelingen van Perseus, zou de grootste held in de Griekse mythologie worden.

Om te lezen over de kinderen van Perseus en zijn nakomelingen, zie het Huis van Argolis, Perseïden.

Andere versies van de legende van Perseus

De versie van Diodorus

Er is een andere alternatieve legende over Perseus en Medusa, zoals verteld door Diodorus Siculus (Diodorus van Sicilië). Diodorus schreef de Historische Bibliotheek in de 1e eeuw v.Chr., die een mengeling van geschiedenis en mythen bevatte.

Volgens Diodorus waren de Gorgonen geen monsters, maar waren ze een ras van vrouwelijke krijgers, vergelijkbaar met die van de Amazonen. Ze leken echter van een andere stam te zijn, omdat de twee groepen vijanden waren. De twee rassen waren rivalen in het westelijke deel van Libië. De Gorgonen leefden waarschijnlijk verder naar het westen dan de Amazonen.

Normaal gesproken zeiden de meeste klassieke auteurs dat het huis van de Amazonen in het oosten was, rond de regio van de rivier de Thermodon in Pontus (een regio in Klein-Azië), maar Diodorus probeerde zijn lezers te vertellen dat de anderen ongelijk hadden in hun aannames. Tussen de Amazonen en de Gorgonen bevonden zich de Atlantiërs, die voortdurend in oorlog waren met de Gorgonen.

De Amazonen, onder hun koningin Myrina, veroverden de Atlantiërs toen ze Cernê vernietigden, een van de steden van de Atlantiërs. De Amazonen kwamen later de Atlantiërs te hulp, toen de Gorgonen herhaaldelijk hun land binnenvielen. Er werd een grote slag geleverd waarin de Amazonen de Gorgonen versloegen en onderwierpen in verschillende veldslagen. In de laatste slag brak Myrina de macht van de Gorgonen, en zij vluchtten later.

Generaties later herkregen de Gorgonen hun vroegere macht, onder de regering van hun eigen koningin – Medusa. Het was in deze periode dat Perseus zijn eigen campagne tegen de Gorgonen begon. In de daaropvolgende slag doodde Perseus Medusa en werden haar Gorgonen verslagen.

De Gorgonen werden volledig vernietigd toen Heracles, een afstammeling van Perseus, op pad ging voor zijn 10e werk en de zuilen bouwde aan het einde van Libië.

Genealogie

Huis van Perseus

Verwante Artikelen

• Huizen van Argolis
• Feiten en Cijfers: Astronomie.