Zeus (Jupiter)

Opperheerser van de goden en heer van de hemel. De zoon van de Titanen Cronus en Rhea, hij stond bij de Romeinen bekend als Jupiter of Jove.

Zeus was de broer van Hestia, Poseidon, Hades, Demeter en Hera. Zeus was de jongste van zijn broers en zussen.

De broers en zussen van Zeus werden door hun vader verslonden vanwege de profetie dat Cronus zijn macht zou verliezen aan een van zijn zonen. Zeus werd geboren in Arcadië of op Kreta. Hij ontsnapte eraan om door zijn vader te worden ingeslikt omdat zijn moeder Rhea aan Cronus een steen gewikkeld in doeken gaf om te verslinden, in plaats van hem. De zuigeling Zeus werd verborgen in een grot op de berg Dicte of de berg Ida op Kreta, waar hij werd grootgebracht door de bergnimfen en gevoed door een geit genaamd Amalthea. Om het gehuil van de zuigeling te overstemmen, dansten de Cureten rond, luid met hun speren tegen hun schilden slaand. Toen hij volwassen was, bevrijdde Zeus zijn broers en zussen door Cronus ertoe te brengen zijn kinderen uit te braken, nadat deze een braakmiddel had gedronken.

Met hulp van zijn broers Poseidon en Hades wierp hij zijn vader Cronus als koning der goden omver en sloot hem en de andere mannelijke Titanen die zich tegen hem verzetten op in Tartarus. Toen zij besloten de wereld onder elkaar te verdelen, ontving Zeus de hemel, met macht over de wolken, regen en storm. De drie heersten samen over de aarde en de Olympus, maar Zeus werd al snel erkend als de opperste heer van goden en mensen. Hij was ook de machtigste van de goden omdat hij de bliksemschichten bezat, die de Cyclopen voor hem hadden gesmeed in de oorlog tegen de Titanen. (Zie Schepping.)

Zeus had drie echtgenotes. Nadat hij de waarschuwing van Gaea had gehoord over het krijgen van een zoon die hem op een dag zou verdrijven, slikte Zeus zijn eerste vrouw Metis in om deze profetie te voorkomen. Metis was op dat moment al zwanger, dus toen het tijd was voor Metis om te bevallen, sprong Athena volledig bewapend uit het opengespleten hoofd van Zeus.

Zijn tweede vrouw was de Titanide Themis, die de moeder was van de Seizoenen en mogelijk de Schikgodinnen (Moerae).

Door zijn zuster en gemalin Hera was hij de vader van Ares, Hebe en Eileithyia. Sommigen zeggen dat hij de vader was van Hephaestus, hoewel de meeste mensen de verhalen accepteerden dat Hera Hephaestus geheel alleen baarde, zonder vader. Zijn andere mogelijke kinderen waren Eris, godin van tweedracht en twist, en Enyo, de godin van de oorlog; voornamelijk omdat beide godinnen vaak de zusters van Ares werden genoemd.

Hij had talrijke affaires met godinnen, nimfen en sterfelijke vrouwen. Bij de Titanide Leto werd hij de vader van Apollo en Artemis. De Pleiade genaamd Maia baarde hem een zoon genaamd Hermes. Volgens sommige schrijvers was hij de vader van Aphrodite bij Dione, die mogelijk de dochter was van Oceanus en Tethys. Hij was daardoor mogelijk de vader van alle jongere Olympische goden.

Via zijn andere zuster Demeter was hij de vader van Persephone. Een andere belangrijke god was Dionysus of Bacchus, verwekt toen hij de Thebaanse prinses Semele verleidde, dochter van Cadmus en Harmonia.

Volgens de Orphische mythe veranderde Rhea na zijn geboorte haar naam in Demeter. Zeus verkrachtte zijn moeder (Rhea/Demeter), en zij baarde Persephone. Later zou Zeus zijn eigen dochter verkrachten zodat Persephone de oudere Dionysus baarde, ook bekend als Zagreus, maar de Titanen doodden de zuigeling (Dionysus). Zeus verleidde Semele en werd vader van een tweede Dionysus (Bacchus). Zie Orphische Schepping.

Zeus had vele affaires met sterfelijke vrouwen en was de vader van vele kinderen. Sommige van deze kinderen werden heersers van machtige koninkrijken, terwijl anderen grote helden waren. Er zijn er te veel om hier op te noemen, maar hier volgen enkele beroemde namen.

Zeus had een affaire met Io, dochter van de riviergod Inachus. In de gedaante van een stier ontvoerde hij Europa naar het eiland Kreta, waar hij vader werd van Minos, Rhadamanthys (Rhadamanthus) en Sarpedon. Zeus veranderde zichzelf in een gouden regen om Danaë te verleiden terwijl haar vader haar gevangen hield in een toren. Danaë baarde hem de held Perseus. Zeus verleidde ook Alcmene in de gedaante van haar echtgenoot en werd de vader van Heracles.

In Sparta overweldigde hij Leda in de gedaante van een zwaan en werd vader van Polydeuces en Helena. (Een andere versie zegt dat het Nemesis was die de moeder was van Helena. Zeus overweldigde de godin Nemesis in de gedaante van een zwaan. Nemesis legde een ei dat Leda zou vinden, en Leda voedde Helena op alsof het haar eigen dochter was.)

Hij had vele bijnamen: Basileus (koning), Mechaneus (bestuurder en bedenker), Moiragete (gids van de Moerae), Meilichios, Panhellenius, Soter (redder) en Terminalis (beschermer van grenzen). Plaatsen van verering waren Arcadië, Kreta, Dodona en Rhodos. Zijn favoriete dier was de adelaar, symbool van koninklijke macht; zijn favoriete boom was de eik, symbool van kracht. Olijfbomen waren eveneens aan hem gewijd. Hij bezat een strijdwagen die werd voortgetrokken door gevleugelde paarden, waarmee hij het monsterlijke gebroed van Gaea, Typhon, achtervolgde.

In Athene was de Diasia een festival gewijd aan Zeus dat eind februari of begin maart werd gehouden. De Olympische Spelen werden elke vier jaar ter ere van hem gehouden in Olympia, in Elis. De eerste Olympiade werd traditioneel gedateerd op 776 v.Chr. De spelen omvatten atletische wedstrijden en wagenrennen.