Hermes (Mercury)

Heraut en boodschapper van de goden. Hermes was de zoon van Zeus en Maia (een Pleiade, zie de Pleiaden), een dochter van Atlas en Pleïone (Pleione). Hij werd geïdentificeerd met de Romeinse god Mercury. Hermes werd geboren in een grot in het woud nabij de berg Cyllene.

Hermes was een god die bekend stond om zijn uitvindingen en om diefstal. Voor het einde van zijn eerste levensdag had hij de lier uitgevonden, gemaakt van een schildpadspant, en had hij tevens Apollos vee gestolen van de bergen van Pieria. Hermes was altijd vindingrijk en wist dat iemand hem achterna zou zitten, mogelijk zelfs Apollo zelf. Daarom dwong de jonge god de kudde om achterwaarts te lopen. Ook hijzelf liep achteruit, in de hoop de achtervolger in verwarring te brengen.slechts één oude boer zag Hermes en het vee. Toen Hermes thuiskwam, werden twaalf van de stieren geofferd aan de Twaalf Goden, en Hermes at het vlees van de laatste stier. Hermes verborg vervolgens het overige vee op sluwse wijze in Pylos.

Daarna sloop Hermes terug naar zijn wieg voordat zijn moeder terugkeerde. Toch vermoedde Maia dat haar zoon kwaad in de zin had en noemde zij hem een “schurk”, ondanks zijn gespeelde onschuld. Hermes beweerde dat hij slechts een zuigeling was.

Die nacht ontdekte Apollo de ontbrekende koeien onder zijn vee en volgde hij de sporen. Hoewel de sporen bedoeld waren om hem in verwarring te brengen, trof Apollo de oude man die hem vertelde wat hij had gezien, waardoor de god gemakkelijk het spoor van de dief en zijn vee kon volgen terug naar de berg Cyllene.

Toen Apollo de grot betrad, deed Hermes alsof hij slechts een slapende zuigeling in de wieg was. Apollo liet zich echter niet misleiden door de gespeelde onschuld van Hermes en eiste de verblijfplaats van zijn vee op, met de dreiging de jonge god in de peilloze diepte van de Tartarus te werpen. Hermes antwoordde met sluwe woorden dat hij niet begreep waar Apollo het over had, met opmerkingen als “welk vee?”.

Apollo nam de zuigling mee naar de Olympus en presenteerde hem voor hun vader, de machtige heerser over goden en mensen. Zeus was verrukt toen hij zijn twee zonen hoorde redetwisten — de oudste beschuldigde de schurk, terwijl de andere zich verdedigde. Zeus was bijzonder geamuseerd door Hermes’ gespeelde onschuld en slimheid, maar uiteindelijk beval hij zijn jongste zoon het vee aan Apollo terug te geven.

Hermes bracht Apollo naar Pylos waar het vee verborgen was, maar de zonnegod zag dat twaalf van zijn mooiste stieren ontbraken. Hermes legde de zonnegod uit dat hij de stieren had geofferd aan de twaalf grote goden van de Olympus. Apollo merkte op dat er slechts elf goden waren, maar Hermes deelde zijn oudere halfbroer mee dat hijzelf de twaalfde Olympiër zou zijn.

Terwijl Apollo nadacht over Hermes’ straf, hoorde hij Hermes op de lier spelen. Apollo was zo gecharmeerd van de klanken die uit het instrument kwamen, dat hij besloot Hermes zijn vee en zijn herdersstaf te geven in ruil voor de lier. De twee halfbroers werden uiteindelijk met elkaar verzoend. Apollo leerde Hermes zelfs de kunst van het voorspellen met behulp van steentjes.

---

Hermes bezat vele vaardigheden en eigenschappen, maar zijn belangrijkste taak was die van boodschapper of heraut van de goden. Hermes werd vaak op pad gestuurd door zijn vader (Zeus). Zijn vrouwelijke tegenhanger was de godin Iris, die eveneens vaak als boodschapper voor Zeus fungeerde. Hermes trad vaak als bemiddelaar op tussen de goden en de stervelingen, en vervulde daarmee de rol van gids. Hermes was de beschermgod van herauten en boodschappers.

Hermes droeg de insignes van zijn ambt als heraut, in het bijzonder de herautenstaf die bekend staat als de Caduceus. Volgens één mythe vochten twee slangen met elkaar, maar toen Hermes de slangen met zijn staf van elkaar scheidde, sloten zij vrede. De slangen hechtten zich aan de staf en werden permanent om de Caduceus gewonden. Hermes was ook herkenbaar aan zijn gevleugelde helm, een Petasus genaamd, en nog belangrijker, een paar gevleugelde sandalen genaamd Talaria. De sandalen, en mogelijk ook de helm, stelden Hermes in staat te vliegen. Het belangrijkste verschil tussen Hermes en Iris (afgezien van hun geslacht) was dat Iris geen sandalen nodig had om te vliegen, aangezien zij reeds vleugels bezat.

Hermes hielp en leidde mensen vaak bij hun ondernemingen. Hij gaf een “Sikkel van Adamant” aan Perseus, die de held gebruikte om Medusa’s hoofd af te snijden. Hij doodde Argus Panoptes, die de Argivische heldin Io bewaakte terwijl zij in de gedaante van een koe verkeerde.

Na de bruiloft van Peleus en Thetis beval Zeus Hermes de drie machtige godinnen naar Paris te brengen. Paris werd gevraagd te oordelen welke van de drie godinnen de mooiste was. Zie het Oordeel van Paris.

Hermes redde zelfs Zeus en herstelde zijn pezen, toen Zeus het monster Typhon tegenkwam. Op vergelijkbare wijze redde hij Ares, die dertien maanden lang opgesloten zat in een bronzen opslagkruik nadat de oorlogsgod gevangen was genomen door Otus en Ephialtes.

Hermes was tevens de gids en beschermheer van reizigers. Hermes begeleidde Perseus op diens tocht om de Gorgonen te vinden. Waarschijnlijk omdat Odysseus zijn achterkleinzoon was, gaf Hermes hem een plant genaamd moly die de held immuun maakte voor de toverkunst van Circe.

Hermes had ook de bijzondere taak om overleden zielen naar de Onderwereld te begeleiden. De schimmen der doden volgden Hermes’ Caduceus door de gangen van Hades. Door deze taak verwierf Hermes de bijnaam Psychopompus — geleider van zielen naar de Onderwereld. In de Odyssee begeleidde Hermes de zielen van de vrijers van Penelope, gedood door Odysseus, naar het rijk van Hades, waar zij Agamemnon ontmoetten.

Zoals na zijn geboorte bleek, was Hermes bijzonder vindingrijk, en het was dan ook vanzelfsprekend dat hij de god van uitvindingen en wetenschap was, en mogelijk ook van de sterrenkunde.

Zals eerder vermeld, deelde Hermes enkele eigenschappen met Apollo. Hij was de god van de kudden en beschermheer van de herders. Hermes was ook de god van de waarzeggerij met steentjes. Samen met Apollo was Hermes de god van de atletiekwedstrijden en beschermheer van atleten.

Hermes was de god van de handel en de markt, wat hem tot beschermheer van de kooplieden maakte, maar tegelijkertijd was hij ook de beschermer van dieven en schurken.

---

Evenals de andere jongere Olympische goden had Hermes vele kinderen bij vele minnaressen. Evenals Apollo is Hermes nooit getrouwd. Desalniettemin had hij vele bekende liefdesaffaires en kinderen.

De enige noemenswaardige affaire met een godin was die met Aphrodite. Zij was echter niet in Hermes geïnteresseerd. Zeus, die medelijden had met zijn zoon, liet zijn arend de favoriete sandaal van Aphrodite stelen. Zij gaf toe aan Hermes’ begeerte in ruil voor haar sandaal. Hermes werd de vader van Hermaphroditus. Hermaphroditus was, zoals men verwacht, vernoemd naar zijn ouders, Hermes en Aphrodite.

Hermes verkrachtte Chione, de dochter van Daedalion. Uit deze vereniging werd Hermes de vader van Autolycus, die een van zijn vaders beroepen als dief volgde. Autolycus was een meesterdief die de slimheid en vindingrijkheid van zijn vader erfde. Autolycus was de vader van Anticleia en de grootvader van Odysseus. Apollo verkrachtte Chione op dezelfde dag (althans, ‘s nachts), zodat zij de moeder werd van een tweeling: haar andere zoon bij Apollo heette Philammon de Bard.

Hermes zou de vader zijn van de woudgod Pan bij Penelope, de echtgenote van Odysseus.

Hermes was de vader van de Argonaut Aethalides bij Eupolemeia. Aethalides was opmerkelijk omdat hij als heraut of boodschapper voor de Argonauten fungeerde. Hermes had nog twee andere zonen, Echion en Erytus, die met Jason en de Argonauten uitzeilden.

---

Hermes had een aantal bijnamen: Argiphontes (doder van Argus Panoptes), Cylleneius, Epimelios (beschermer van de kudden), Hodios (beschermer van reizigers en wandelaars), Nomios, Oneiropompus (geleider van dromen) en Psychopompus (geleider van zielen naar de Onderwereld).