Werken en Dagen

Classical

(Didactisch Gedicht, Grieks, ca. 700 v.Chr., 828 regels)

Inleiding

“Werken en Dagen” (Gr: “Erga kaí Hemérai*”*; Lat: “Opera et Dies”) is een didactisch gedicht geschreven door de zeer vroege Oud-Griekse dichter Hesiodus. Het werd waarschijnlijk rond 700 v.Chr. of eerder geschreven en is het eerste voorbeeld dat wij hebben van Griekse didactische poëzie (poëzie die instructieve en informatieve kwaliteiten benadrukt).

Het belichaamt de ervaringen van zijn dagelijks leven en werk, en vormt een soort herderskalender, doorweven met episodes van fabel, allegorie, advies en persoonlijke geschiedenis. Het kan zijn geschreven tegen de achtergrond van een agrarische crisis op het vasteland van Griekenland, die een golf van gedocumenteerde kolonisaties op zoek naar nieuw land inspireerde.

Muzen

Samenvatting - Synopsis van Werken en Dagen

Na een openingsaanroeping van Zeus en de Muzen, is het eerste deel van het gedicht een ethische aansporing tot eerlijke arbeid en afschrikking van strijd en ledigheid. Het tweede deel bestaat uit wenken en regels over landbouw. Het derde deel is een religieuze kalender van de maanden, met opmerkingen over de dagen die het meest geluk of juist het tegendeel brengen voor landelijke of nautische bezigheden.

De verbindende schakel van het gehele gedicht is het advies van de auteur aan zijn broer Perses, die de corrupte rechters lijkt te hebben omgekocht om Hesiodus van zijn toch al karige erfenis te beroven, en tevreden is zijn tijd te verdoen met nutteloze bezigheden en Hesiodus’ extra liefdadigheid te aanvaarden.

Specifieke episodes die boven het tamelijk prozaïsche gemiddelde uitstijgen omvatten een vroeg verslag van de “Vijf Tijdperken van de Wereld”; een veel bewonderde beschrijving van de winter; de vroegst bekende fabel in de Griekse literatuur, die van “De Havik en de Nachtegaal”; en de verhalen, ook beschreven in zijn “Theogonie”, van Prometheus die vuur steelt van Zeus en de daaruit voortvloeiende bestraffing van de mens wanneer Pandora alle kwalen van de mensheid uit haar kruik bevrijdt (in moderne verslagen aangeduid als “de doos van Pandora”), met alleen Hoop binnenin achtergebleven.

Analyse

Het gedicht draait om twee algemene waarheden: dat arbeid het universele lot van de Mens is, maar dat wie bereid is te werken het altijd zal redden. Hesiodus schrijft een leven van eerlijke arbeid voor (dat hij beschouwt als de bron van al het goede) en valt ledigheid aan, suggererend dat zowel de goden als de mensen de ledigganger haten. Binnen het advies en de wijsheid van het gedicht volgt Hesiodus ook tot op zekere hoogte zijn eigen agenda, door onrechtvaardige rechters aan te vallen (zoals degenen die in het voordeel van Perses beslisten, Hesiodus’ minder verantwoordelijke broer, aan wie een erfenis werd toegekend door de uitspraak van deze onrechtvaardige rechters) en de praktijk van woeker.

De Doos van Pandora door John William

Het gedicht is ook het eerste bewaard gebleven verslag van de opeenvolgende tijdperken van de mensheid, bekend als de “Vijf Tijdperken van de Mens”. In het verslag van Hesiodus zijn dit: het Gouden Tijdperk (waarin mensen onder de goden leefden en vrij met hen omgingen, en vrede, harmonie en overvloed heersten); het Zilveren Tijdperk (waarin mensen honderd jaar als zuigelingen leefden, gevolgd door slechts een korte, door strijd gevulde tijd als volwassenen, een goddeloos ras van mensen dat Zeus vernietigde omdat zij weigerden de goden te aanbidden); het Bronzen Tijdperk (waarin mensen hard en gewelddadig waren en slechts voor de oorlog leefden, maar ongedaan werden gemaakt door hun eigen gewelddadige manieren, verbannen naar de duisternis van de Onderwereld); het Heroïsche Tijdperk (waarin mensen leefden als edele halfgoden en helden, zoals degenen die bij Thebe en Troje vochten, en die bij hun dood naar Elysium gingen); en het IJzeren Tijdperk (de eigen tijd van Hesiodus, waarin de goden de mensheid hebben verlaten, en waarin de mens een bestaan leidt van zwoegen, ellende, schaamteloosheid en oneer).