Syracuse

Syracuse was een van de Griekse steden op Sicilië. De stad werd in 734 v.Chr. door de Corinthiërs gesticht, gelegen aan de oostkust, deels op het eiland Ortygia, geflankeerd door de Kleine Haven en de Grote Haven.

Het eigenlijke Syracuse lag op het eiland Ortygia. Het was het eiland zelf, niet de stad, dat de bron vormde van de mythe over Alpheius en Arethusa, in Ovidius’ Metamorphosen.

Alpheius was een zoon van Oceanus en Tethys, en dus de riviergod en naamgever van de rivier in de streek Elis. Toen een van de nimfen van Diana, Arethusa, in zijn rivier baadde na de jacht in het woud van Stymphalus, zag de riviergod haar en werd op haar verliefd. Toen hij haar niet kon verleiden, probeerde hij haar te onteren in menselijke gedaante. Zij vluchtte, naakt, voor zijn avances. Hoewel zij even snel kon rennen als Alpheius, was hij onsterfelijk, zodat zij begon te vermoeien. In wanhoop riep Arethusa haar godin Diana (Artemis) aan om haar te redden. De godin zond een dichte wolk om Arethusa te verbergen. De nimf veranderde in water. Dit ontging Alpheius niet, en hij probeerde zichzelf eveneens in water te veranderen om zich te mengen met Arethusa’s waterige gedaante. Maar Diana voorzag dit en spleet de rivierbedding, zodat Arethusa in de aarde wegzonk. Het water van Arethusa vloeide ondergronds, onder de Ionische Zee, tot zij het eiland Ortygia bereikte, waar zij weer aan de oppervlakte kwam.

Historisch gezien was Syracuse betrokken bij meerdere oorlogen tegen Carthago, dat het westelijke deel van Sicilië bezette. Gelon, koning van Gela, een andere Griekse stad, veroverde Syracuse in 485 v.Chr. Gelon vestigde zich in Syracuse en maakte de stad tot zijn hoofdstad. Vervolgens veroverde Gelon andere Griekse steden. Toen Carthago West-Sicilië binnenviel, versloeg Gelon de Carthagers bij Himera in 480 v.Chr.

Tijdens de Peloponnesische Oorlog was Syracuse een democratie, evenals Athene, maar Athene zond een grote vloot om Syracuse in te nemen in 415 v.Chr. Omdat de stad een voormalige kolonie van Corinthe was, belegerde Athene de stad. Syracuse riep de hulp in van Sparta en Corinthe, en zij zonden een kleine strijdmacht onder leiding van de Spartaan Gylippus. Gylippus wist de situatie zodanig om te buigen dat de Atheners nu zelf belegerd werden. Gylippus leidde de Syracusezen naar een beslissende overwinning en keerde de krijgskansen van Athene in de Peloponnesische Oorlog.

Dionysius de Oudere werd tiran van Syracuse (405-367 v.Chr.). Dionysius voerde drie afzonderlijke oorlogen tegen Carthago. Zijn eerste twee oorlogen waren succesvol, waaronder de verovering van Motya, een Carthaags bolwerk. Hij viel ook Zuid-Italië binnen.

Syracuse was ook de thuisstad van Archimedes (ca. 285-211 v.Chr.), de beroemdste uitvinder en wiskundige van de oudheid. Rome veroverde de stad in 211 v.Chr., en Syracuse verloor haar onafhankelijkheid, maar pas na een langdurig beleg.