Melampus

De grootste ziener in de Griekse mythologie. Melampus (Melampous of Μελάμπους) was een zoon van Amythaon en Idomene. Hij was ook de broer van Bias. Melampus was een Aeolide (afstammeling van Aeolus) uit Thessalië.

Toen Pelias zijn broer en halfbroers uit Iolcus verdreef, verhuisde Amythaon met zijn familie naar Pylos, waar Pelias’ broer Neleus regeerde.

Er zijn twee varianten over hoe Melampus zijn gave van waarzeggerij verkreeg.

In de Grote Eoiae verbleef hij bij een vriend genaamd Polyphantes, die een os aan de god offerde toen een slang enkele van Polyphantes’ dienaren doodde. Polyphantes doodde woedend de slang, maar Melampus redde de nakomelingen van de dode slang en voedde ze op.

Maar volgens Apollodorus waren het Melampus’ dienaren die de slang doodden, en redde en verzorgde hij de jonge slangen van de dode slang; hier werd Polyphantes niet vermeld.

In beide gevallen beloonden de jonge slangen hem door zijn oren te likken terwijl hij sliep, waardoor ze zijn oren reinigden of zuiverden, zodat Melampus de talen van dieren zoals vogels kon verstaan.

Melampus hield genoeg van zijn broer om zijn gave meerdere keren voor Bias te gebruiken. Hij hielp Bias zijn eerste vrouw, Pero, te winnen, die een dochter van Neleus was. Neleus wilde het vee van koning Phylacus van Phylace als bruidsschat. Melampus ging naar Phylacus, maar werd gevangengenomen en opgesloten. In zijn cel, nadat er een jaar was verstreken, vernam hij van de houtwurmen dat ze bijna door de houten balk hadden gegeten. Melampus vroeg de bewaker om naar een andere cel te worden overgebracht. Toen Melampus zijn cel verliet, stortte het dak van zijn cel in.

Phylacus, die vernam van Melampus’ opmerkelijke vaardigheden, wilde dat de ziener zijn zoon Iphiclus zou helpen genezen. Iphiclus was een Argonaut en een van de snelste stervelingen ter wereld, in staat om over gewassen te rennen zonder de stengels te buigen. Iphiclus leed aan seksuele impotentie. Melampus stemde erin toe de zoon van de koning te genezen in ruil voor een deel van het vee.

Een gier herinnerde zich hoe de jonge Iphiclus in zijn huidige toestand was geraakt. Toen Iphiclus zijn vader met een bebloede mes op zich af zag komen, schrok de jongen hevig. Phylacus liet het mes in de boom steken en ging zijn zoon troosten. Melampus vertelde de koning dat hij het roest van het mes moest schrapen en het in een beker wijn moest doen. Toen Iphiclus de wijn dronk, was hij genezen. De zonen van Iphiclus, Protesilaus en Podarces, zouden later in een oorlog bij Troje vechten. Melampus keerde met het vee terug naar Pylos en Bias trouwde met de dochter van Neleus.

De broers bleven in Pylos totdat Pero stierf. Daarna verhuisden ze naar Argos. Ze werden uitgenodigd toen Proëtus van Melampus’ vaardigheden hoorde. Proëtus (Proetus) was de koning van Argos (of Tiryns) en de vader van drie dochters: Iphinoë, Iphianassa en Lysippe. Zijn dochters leden aan waanzin en lepra en zwierven door het platteland en de bergen. Verschillende bronnen gaven verschillende oorzaken van de waanzin. Sommigen zeiden dat Proetus weigerde Dionysus te eren, terwijl anderen zeiden dat Hera deze kwelling had veroorzaakt.

Melampus eiste dat hij een derde van het koninkrijk zou ontvangen in ruil voor de genezing van Proëtus’ dochters. Proëtus was verontwaardigd over deze vergoeding en weigerde. Maar na verloop van tijd breidde de waanzin zich uit naar een ander deel van de gemeenschap.

Proëtus en zijn raadgevers beseften het gevaar van verdere verspreiding van de kwaal en besloten Melampus’ voorwaarden te aanvaarden. Melampus eiste echter nog een derde van het koninkrijk, dat aan zijn broer moest worden gegeven. De koning aanvaardde al Melampus’ eisen.

Melampus nam enkele Argolische jongemannen met zich mee en dreef de vrouwen uit de bergen naar Sicyon. Iphinoë, de oudste dochter van Proëtus, stierf onderweg. Zijn andere twee dochters en de Argolische vrouwen werden genezen nadat ze allemaal een grondige reiniging hadden ondergaan.

Als beloning voor het genezen van zijn dochters gaf hij zijn dochters ten huwelijk aan Bias en Melampus. Bias trouwde met Iphianassa, terwijl Lysippe de vrouw van Melampus werd. Melampus werd de vader van Antiphates, Abas en Mentius, terwijl zijn broer de vader was van Anaxibia. Veel van zijn nakomelingen waren ook begaafde zieners, zoals Polyeidus en Amphiaraus. Zie de stambomen van de Huizen der Zieners en het Huis van Proetus.

Hun nakomelingen zouden vechten in de noodlottige oorlog tegen Thebe, bekend als de Zeven tegen Thebe.