Ragnarok

Ragnarok was de ondergang van de goden en de mensen, en luidde de vernietiging van de Negen Werelden in. In het Duits werd Ragnarok Götterdämmerung (Gotterdammerung) genoemd.

Niets zal ontkomen aan de komende vernietiging, of je nu in de hemel of op aarde leeft. De oorlog zal worden gevoerd tussen goed en kwaad. Aan de zijde van het goede zouden de Aesir staan, geleid door Odin, heerser over de goden. Aan de zijde van het kwaad zouden de reuzen en monsters staan, geleid door Loki.

Toch was het vreemdste aan Ragnarok dat de goden al wisten wat er zou gaan gebeuren door een profetie: wie er gedood zou worden en door wie, wie zou overleven, wat er zou gebeuren met degenen in de andere wereld, enzovoort.

Ondanks dat zij hun lot kenden, zouden de goden nog steeds onverschrokken hun bestemming tegemoet treden, zo dapper als elke held in een saga. De Noorse goden wisten wat zou komen en wisten dat zij niets konden doen om deze profetie te voorkomen.

De volgende artikelen zijn ontleend aan twee hoofdbronnen: de Poëtische Edda (1250) en Snorri Sturlusons Proza-Edda (1222-23). De Proza-Edda bevatte meer detail en was gemakkelijker te begrijpen, terwijl Ragnarok in een aantal toespelingen uit verschillende gedichten van de Poëtische Edda verscheen.

• Gebonden Monsters
• Dood van Balder
• Voortekenen van Vernietiging
• De Laatste Veldslag
• Geboorte van een Nieuw Tijdperk

Gebonden Monsters

De Aesir wisten dat de meesten van hen zouden sterven tijdens Ragnarok, omdat hun lotgevallen bekend waren uit de profetie. De belangrijkste vijanden van de Aesir waren de ijsreuzen uit Jötunheim, de wereld van de reuzen. Er werden echter drie wezens geboren, en zij waren de tekenen dat de ondergang van de goden naderde.

Om de komst van hun ondergang uit te stellen, besloten zij drie van de meest kwaadaardige en machtigste wezens op te sluiten, de nakomelingen van Loki en de reuzin Angerboda: Fenrir, de Midgardslang en Hel.

De goden hadden Hel opgesloten in de Noorse onderwereld die bekend staat als Niflheim. Hel werd de godin van de doden. De namen Niflheim en Hel werden afwisselend gebruikt om de wereld van de doden te beschrijven (net zoals Hades en de Onderwereld afwisselend werden gebruikt). Hels heerschappij over de Onderwereld was absoluter dan die van de Griekse god Hades.

---

De Midgardslang was de grootste slang in het universum. Zijn naam was Jörmungand (Jormungand) of Jörmungandr. Op het moment van zijn geboorte ontvoerden de Aesir Jörmungand en Fenrir. Odin wierp Jörmungand in de zee. Jörmungand groeide zo lang dat zijn lichaam de gehele wereld (Aarde) omcirkelde, vandaar dat hij de Midgardslang (“Wereldslang”) werd genoemd.

Thor probeerde ooit Jörmungand te doden met zijn machtige strijdhamer Mjollnir, maar slaagde er niet in de slang te verwonden. Thor wierp de Midgardslang onmiddellijk terug in de zee. Thor zou later zijn dood vinden bij Ragnarok, wanneer hij zou bezwijken aan het dodelijke gif van Jörmungand.

---

Fenrir, Jörmungands veel kleinere broer, was een gigantische wolf. Als welp groeide hij elke dag groter, in zo’n alarmerend tempo dat de goden het monster vreesden.

De Aesir vertelden Fenrir dat zij een spel wilden spelen om te zien of de wolf elk materiaal waarmee hij werd vastgebonden kon verbreken. Fenrir was nog steeds als een speelse welp, maar hij was niet dom genoeg om de goden hem zomaar te laten vastbinden. Fenrir stemde in met hun spel, op voorwaarde dat een van de goden bereid was zijn of haar hand in zijn muil te leggen, als teken van goede wil en als garantie dat de goden hem niet werkelijk permanent wilden binden.

Alle goden vreesden hun hand te verliezen in de machtige kaak van het monster. Slechts één god was moediger dan de rest. Tyr, de oorlogsgod, was bereid zijn hand op te offeren om de reusachtige wolf vast te binden. Tyr legde onverschrokken zijn hand in Fenrirs muil.

De Aesir ontdekten dat bijna niets Fenrir kon vasthouden. Hoe sterk het magische touw of de ketting ook was, Fenrir kon er gemakkelijk uit breken. Uiteindelijk maakte een dwerg een boei. De boei heette Gleipnir en was dunner dan een zijden lint. Hij was gemaakt van

‘…het geluid van een kattenpoot en de baard van een vrouw en de wortels van een berg en de pezen van een beer en de adem van een vis en het speeksel van een vogel.’

Proza-Edda,
Snorri Sturluson

Toen ze Fenrir met de Gleipnir bonden, kon de wolf niet loskomen. Fenrir besefte dat hij gevangen was en klapte zijn muil dicht met een oorverdovend geluid. Tyr verloor een van zijn handen. Vanaf dat moment stond Tyr bekend als de eenhandige god.

Dood van Balder

Een ander teken dat het einde van de wereld naderde, was de dood van Balder (Baldr).

Voortekenen van Vernietiging

Wanneer Ragnarok komt, zal de winter en het koude weer drie jaar duren, zonder zomer tussen de winterseizoenenen. Dit stond bekend als de fimbul-winter of “machtige winter”, sneeuwend vanuit alle richtingen.

Overal ter wereld zouden grote veldslagen worden uitgevochten; alle taboes zouden worden gebroken, broers die elkaar doden, en zonen die ook hun vaders vermoorden, meestal uit hebzucht. Geen verwantschap zou heilig zijn; overspel en incest zouden exponentieel toenemen. Deze periode zou bekend worden als het tijdperk van bijlen, tijdperk van zwaarden, tijdperk van wolven en tijdperk van winden.

De twee reusachtige wolven Skoll zullen de zon (Sol) opslokken, terwijl Hati de maan (Maan of Mani) zal verslinden. Sterren zullen uit de hemel vallen.

De reusachtige worm of draak Nidhogg die aan een van de wortels van Yggdrasill (Niflheim) had geknaagd, zou erin slagen de wortel die Niflheim ondersteunde weg te vreten.

Loki, die was opgesloten in een grot en gestraft voor zijn betrokkenheid bij Balders dood, zal ontsnappen uit zijn gevangenschap en de reuzen en zijn monsterlijke nakomelingen leiden om de goden en de mensheid te vernietigen. Fenrir zal ontsnappen uit zijn magische boeien, terwijl de Midgardslang genaamd Jörmungand (Jormungand) zal ontsnappen uit zijn opsluiting in de zee.

Ijsreuzen en bergreuzen zullen hun thuis in Jötunheim verlaten en naar de Vlakte van Vigrid zeilen in een schip genaamd Naglfar; terwijl de vuurreuzen onder leiding van Surt hun vurige thuis Muspelheim zullen verlaten. Vigrid zou het slagveld van de laatste strijd zijn. Vigrid is een immense vlakte, honderd mijlen in elke richting.

De Laatste Veldslag

Heimdall zal de goden van de Aesir waarschuwen voor Ragnarok door op zijn hoorn Gjallahorn te blazen. Het zou het geluid van de ondergang zijn. De goden zullen zich bewapenen voor de oorlog, hoewel zij wisten dat ze niet konden winnen. Alle gesneuvelde helden (Einherjar) die in Walhalla woonden, zullen hen vergezellen. Deze helden zullen nu de goden bijstaan in een hopeloze oorlog.

Van de Aesir-goden werd in de Vafthrudnismal (Lied van Vafthrudnir) gezegd dat Njörd zou terugkeren naar Vanaheim, het thuis van de Vanir-goden.

Het slagveld zou de vlakte van Vigrid zijn. Freyr, zonder zijn magische zwaard en volledig onbewapend, zou de eerste god zijn die viel door het vlammende zwaard van de vuurreus Surt.

De eenhandige Tyr slaagde erin de helhond Garm te doden, maar Tyr was zo zwaar gewond dat hij kort na de hond stierf. Het gevecht tussen Loki en Heimdall was zo gelijkwaardig dat beiden stierven door het wapen van de ander.

De dondergod Thor verbrijzelde de Midgardslang met zijn machtige Mjollnir, maar het gevecht eiste een zware tol van de god. Thor zou bezwijken aan het verschroeiende gif van Jörmungand (de Midgardslang).

Odin vocht met zijn machtige speer Gungnir tegen de monsterlijke wolf Fenrir. Uiteindelijk viel Odin, verslonden door Fenrir. De zwijgzame Vidar, die zijn vader zag vallen voor de reusachtige wolf, sprong op Fenrir en scheurde de kaken van de wolf uiteen met zijn blote handen.

Surt stak vervolgens de wereld in brand met zijn vlammende zwaard. Geen van de negen werelden ontsnapte aan het vuur. De aarde probeerde in de zee te zinken om de verschroeiende hitte te ontwijken. Goden en mensen, reuzen en dwergen zullen allen omkomen in het vuur - vuur dat tot aan de hemel reikte. De zon zal verduisteren en de sterren zullen uit de hemel verdwijnen.

Geboorte van een Nieuw Tijdperk

Welnu, niet al het leven houdt op te bestaan. Goed, ik had het mis dat alle goden zouden sterven in de laatste veldslag. Ik ben dus te ver gegaan in mijn beschrijving van Ragnarok. Heb een beetje geduld met me.

Met het einde van Ragnarok begon nieuw leven toen de aarde uit de zee verrees. De aarde zou groen en vruchtbaar zijn. Een nieuwe zon zou opkomen en over de hemel reizen; de wagen zou worden bestuurd door de dochter van Sol of Alfrodul (“Zon”).

Niet alles werd vernietigd na Ragnarok. Gimle bleef bestaan. Het was een plaats met overvloedig voedsel en drinken. Gimle werd beschreven als de Noorse hemel. Er zijn twee andere hemelen. Andere genoegens zijn te vinden in Brimir, een hal gemaakt van rood goud, gelegen in Nidafioll. De derde hemel is Sindri, de verblijfplaats voor goede en deugdzame mannen.

Vili (of Hoenir zoals hij vaak bekend stond) en veel van de jongere goden die deelnamen aan de oorlog, overleefden. Vidar en Vali, de twee zonen van Odin, overleefden Ragnarok, evenals de twee zonen van Thor, Modi en Magni, die Mjollnir zouden hanteren, de machtige hamer van hun vader.

Volgens de Valfthrudnismal (Lied van Valfthrudnir) uit de Poëtische Edda zei de reus Valfthrudnir dat op de dag van Ragnarok Njörd terugkeerde naar zijn oorspronkelijke thuis in Vanaheim. Dit is de enige passage die het lot van Njörd suggereert, namelijk dat hij de schemering der goden mogelijk zou overleven, en dat Vanaheim mogelijk samen met hem de verwoesting van hemel en aarde zou overleven.

Geen van de godinnen werd genoemd in de verschillende verslagen van Ragnarok, behalve Sol (Zon) die werd opgeslokt door de reusachtige wolf Garm voor de slag, maar er wordt aangenomen dat Frigg, Freyja en de andere godinnen het overleefden.

Balder, de gestorven god van schoonheid, en zijn blinde broer Hod, zullen herboren worden in het Nieuwe Tijdperk.

Twee stervelingen, Lif en Lifthrasir, ontsnapten aan de vernietiging van Ragnarok, omdat zij zich hadden verscholen in Hoddmimirs woud (Hoddmimir was waarschijnlijk een reus); zij zullen Midgard herbevolken.

Een nieuw tijdperk was aangebroken waarin de goden en de mensen in vrede zouden leven, zonder slechtheid en met overvloed aan voedsel.

In werkelijkheid een onmogelijke droom en een onhaalbaar paradijs.

Verwante Pagina’s

• Noorse Schepping
• Zoektocht naar Wijsheid

Feiten en Cijfers

• De Noorse Weg