Vijfde Werk (Stallen van Augeias)

Woedend op Heracles omdat deze eropuit was getrokken om nieuw avontuur te zoeken met de Argonauten, besloot Eurystheus dat het vijfde werk de meest vernederende van zijn taken zou worden: het reinigen van de stallen van Augeias in één dag.

Augeias was de koning van Elis en bezat de grootste kudde vee. Heracles eiste een tiende van het vee als betaling voor het reinigen van de stallen. Augeias ging gretig akkoord, want hij geloofde niet dat het mogelijk was om dit in één dag te doen.

De taak was enorm, gezien het aantal boxen in de stal en de pure omvang van het gebouw. Heracles voltooide deze taak door het water van de rivieren de Alpheius en Peneius om te leiden, zodat deze door de stallen stroomden.

Augeias weigerde echter zijn belofte na te komen, nadat de koning had ontdekt dat de held een van de werken voor Eurystheus uitvoerde. Alleen Phyleus, de oudste zoon van Augeias, steunde Heracles en smeekte zijn vader zijn belofte aan de held niet te breken. Augeias verbande zijn zoon woedend uit Elis. Phyleus verliet de stad Elis en vestigde zich in Dulichium.

Vertoornd omdat hem de betaling was onthouden die hem was beloofd, zwoer Heracles Elis de oorlog te verklaren zodra hij was ontslagen van zijn diensten aan Eurystheus. Augeias, die besefte dat hij een machtige vijand had gemaakt, sloot een verbond met de generaal Amarynceus en de Moliones, de neven van Augeias. Zie de Oorlogen in de Peloponnesus.

Opnieuw weigerde Eurystheus dit als een werk te erkennen. Eurystheus deelde Heracles mee dat hij elk werk zonder betaling moest verrichten. Derhalve moest Heracles nog een extra taak uitvoeren.

Dexamenus, koning van Olenus (in Arcadië of Achaea?), ontving Heracles als zijn gast. Terwijl hij aan het hof in Olenus verbleef, probeerde de Centaur Eurytion Mnesimache, de dochter van Dexamenus, te dwingen met hem te trouwen. Heracles vergold de gastvrijheid van zijn gastheer door Eurytion te doden.