Cephalus en Procris

Procris (Πρόκρις) was de dochter van koning Erechtheus van Athene. Procris was de zuster van Cecrops, Butes, Creusa, Oreithyia en andere naamloze zusters.

Cephalus (Κέφαλος) was de zoon van Deion, de koning van Phocis, en Diomede, dochter van Xuthus. Cephalus kwam naar Athene en wist Procris met succes het hof te maken.

Volgens Apollodorus was Procris een ontrouwe echtgenote. Op een dag betrapte Cephalus Procris in bed met haar minnaar, Pteleon. Procris vluchtte naar Kreta, waar Minos verliefd op haar werd. Minos gaf haar Laelaps, de magische hond die altijd zijn prooi vangt, en een onfeilbare werpspies die nooit zijn doel mist. Procris, vrezend voor de toverkracht van Pasiphae, de echtgenote van Minos, keerde terug naar Athene.

Cephalus en Procris werden verzoend, en Procris, wetende dat haar man graag jaagde, gaf Laelaps en de onfeilbare speer aan Cephalus. Zij kregen een zoon genaamd Arcesius, die de vader werd van Laertes.

In Ovidius’ Metamorphosen was Cephalus een paar maanden na hun huwelijk op jacht. Eos, de godin van de dageraad, zag hem in het bos, werd verliefd op hem en voerde hem mee naar haar woning.

Eos trachtte Cephalus te verleiden, maar hij wees de liefde van de godin af. Toen zij zag dat zij zijn liefde niet kon winnen, liet zij hem vrij. Eos slaagde er echter wel in twijfel te zaaien over de trouw van zijn vrouw. Eos veranderde zijn uiterlijk zodat niemand hem zou herkennen. Cephalus besloot de liefde en trouw van zijn vrouw op de proef te stellen.

Toen hij thuiskwam, zat Procris te huilen om de afwezigheid van haar man. Cephalus verscheen vermomd als een vreemdeling. Cephalus dwaaselijk haar op de proef door haar te proberen te verleiden en haar goud aan te bieden. Procris ging in op de avances van de schijnbare vreemdeling, en toen zij slechts licht aarzelde, onthulde Cephalus zijn ware identiteit. Woedend beschuldigde hij zijn vrouw van ontrouw.

Overweldigd door zijn beschuldiging vluchtte zij van huis en sloot zich aan bij Artemis als een van de gezellinnen van de godin. Volgens deze versie was het Artemis die Procris de hond Laelaps en de onfeilbare speer gaf.

Cephalus was nog steeds verliefd op haar en, zich realiserend dat hij zijn vrouw ten onrechte had beschuldigd, ging hij Procris zoeken om zijn excuses aan te bieden. De twee werden verzoend en Procris keerde met haar man naar huis terug.

Welke versie men ook heeft gelezen, het einde was hetzelfde. Zij waren gelukkig tot op een dag hij op jacht ging. Procris volgde haar man en verborg zich in een van de struiken. Toen Cephalus beweging zag in het struikgewas, wierp hij de magische speer. Cephalus had zijn vrouw gedood met hetzelfde geschenk dat zij hem had gegeven.

Cephalus was diepbedroefd. Cephalus werd voor de dood van Procris berecht op de Areopagus en uit Athene verbannen. Cephalus ging naar Thebe, waar hij vriendschap sloot met Amphitryon, de stiefvader van Heracles. Cephalus leende zijn hond Laelaps uit aan Amphitryon, omdat Amphitryon op jacht was naar de Teumessische Vos. Amphitryon gaf Cephalus een groot eiland, dat hij Cephallenia noemde, en hij regeerde daar.