Thema's in de Odyssee: De Creatie van een Klassieker
Thema’s in de Odyssee zijn ingewikkeld geschreven om een dynamisch stuk te creëren dat de cultuur en de aard van degenen die in die tijd leefden volledig begrijpt. Hierdoor krijgt een modern publiek, zoals wij, een glimp van de geschiedenis en hun cultuur via geschreven toneelstukken. Dit is te zien in verschillende punten van de klassieker van Homerus. Hoewel sommige zaken verloren kunnen gaan in de vertaling, zijn de meeste thema’s van de dichter zichtbaar en begrijpelijk.
De thema’s in het stuk zijn een opstapje voor de moderne media en beïnvloeden onze kijk op onderwerpen als gastvrijheid, doorzettingsvermogen, groei en meer. Deze invloeden, uitgebeeld in de mainstream media, zijn plots en subplots geworden voor diverse entertainers en hebben onze kijk op deze onderwerpen gevormd. Om dit beter te begrijpen, laten we kort de Odyssee en de thema’s in het stuk bespreken.
De Odyssee
Na de Trojaanse Oorlog begint de Odyssee wanneer Odysseus en zijn mannen terugreizen naar Ithaka, wat verwijst naar het nostos-thema. Ze verzamelen zich op afzonderlijke schepen en trekken de zee op. De ongelukkige gebeurtenissen die zich tijdens hun reizen ontvouwen, beginnen bij het eiland van de Kikonen. Odysseus, overtuigd van de gunst van de goden en godinnen, staat zijn mannen toe de steden te plunderen, mee te nemen wat ze kunnen en de bewoners uit hun huizen te verdrijven. Hij spoort zijn mannen aan om terug te keren naar hun schepen om uit te varen, maar slaagt er niet in hen te overtuigen terwijl ze de nacht doorbrachten met drinken. De volgende dag komen de Kikonen wraakzuchtig terug en verdrijven hen van hun land, waarbij ze een deel van Odysseus’ mannen doden. In allerijl rennen Odysseus en zijn mannen terug naar hun schepen en varen opnieuw uit.
De goden, die getuige zijn van de gruwelijke daden van Odysseus en zijn mannen, houden hem in de gaten en observeren wat hij vervolgens zal doen. Odysseus en zijn mannen komen aan in het land van de Lotuseters en worden verleid door de plant. Odysseus sleept zijn gedrogeerde mannen terug naar hun schip en bindt ze vast om te voorkomen dat ze ontsnappen; ze varen opnieuw uit en komen aan op het eiland van de Cyclopen, waar Odysseus de woede van Poseidon op de hals haalt.
In een poging om aan Poseidons toorn te ontsnappen, ontmoeten de Ithacanen Aeolus, de god van de winden, en vragen hem om hulp. Aeolus schenkt Odysseus een zak met de zeven winden en staat hen toe uit te varen. Ze bereikten Ithaka bijna, maar werden gehinderd toen een van Odysseus’ mannen de zak met winden greep en deze opende, in de overtuiging dat het goud was. De mannen worden teruggebracht naar Aeolus, die weigert hen verder te helpen en hen wegstuurt. Odysseus en zijn mannen landen vervolgens op het nabijgelegen eiland van de Laistrygonen, waar ze als dieren werden opgejaagd. De Laistrygonen vernietigen 11 van hun schepen voordat ze kunnen wegkomen.
Het volgende eiland waar ze naartoe reizen is het eiland van Circe, waar zijn mannen in zwijnen worden veranderd. Odysseus redt zijn mannen en wordt de minnaar van Circe, waarbij hij een jaar lang in luxe op het eiland leeft voordat onze held de Onderwereld betreedt. Daar zoekt hij Tiresias, de blinde profeet, om te vragen om een veilige reis naar huis. Tiresias instrueert hem om naar het eiland van Helios te varen, maar er nooit aan land te gaan, want zijn runderen zijn heilig en mogen niet worden aangeraakt.
Odysseus en zijn mannen varen opnieuw uit en worstelen op zee. Poseidon stuurt een storm hun kant op, waardoor ze gedwongen worden aan te meren op het eiland van de zonnegod. Odysseus instrueert zijn hongerige mannen om de gouden runderen met rust te laten terwijl hij een tempel zoekt om te bidden. Terwijl hij weg is, slachten zijn mannen de runderen. Deze actie maakt Helios woedend, en de god eist dat Zeus hem straft, anders zal hij het zonlicht in de Onderwereld laten schijnen. Terwijl Odysseus en zijn mannen het eiland verlaten, stuurt Zeus een bliksemschicht naar hun schip te midden van een storm, waarbij alle mannen van Odysseus verdrinken en hij gedwongen wordt naar het eiland van Kalypso te gaan. Kalypso wordt verliefd op haar gevangene en hij wordt haar minnaar op dit eiland, waar ze jaren doorbrengen. Na een decennium overtuigt Athena Zeus om de Griekse held te laten gaan, en zo helpt Hermes Odysseus van het eiland, waarna hij eindelijk thuiskomt met de hulp van de Faiaken.
Belangrijkste Thema’s in de Odyssee
Het stuk van Homerus illustreert de bewogen reis van Odysseus naar huis en de gebeurtenissen die leidden tot het heroveren van zijn troon. Omdat het verhaal vele wendingen heeft, zou men de thema’s die in de klassieker worden uitgewerkt, kunnen vergeten of negeren. De belangrijkste thema’s in het stuk geven ons een breed inzicht in hun acties en emoties in die tijd. En daarom moet er licht op worden geworpen om het stuk grondig te begrijpen.
Thema’s worden gemaakt om richting te geven aan een plot en de bedoelingen van de dichter worden benadrukt in de subtekst, waardoor er ruimte ontstaat voor lessen en moraal binnen het verhaal.
Gastvrijheid
Nu we de Odyssee en de gebeurtenissen erin hebben opgehaald, kunnen we eindelijk de belangrijkste thema’s in het stuk doorlopen, waarvan er één Griekse gastvrijheid (xenia) is. Op zijn reis naar huis komt Odysseus verschillende eilanden en hun bewoners tegen. Het meest opvallende is zijn ontmoeting met Poseidons zoon, Polyphemus. Odysseus en zijn mannen vinden hun weg naar het huis van de Cycloop, een grot op het eiland van de Cyclopen. Daar doen de Ithacanen zich te goed aan wat in feite van Polyphemus is, en wanneer de reus terugkeert naar zijn huis, treft hij verschillende vreemde mannen aan die zijn huis als het hunne behandelen. Odysseus stapt op Polyphemus af en eist dat de reus hem en zijn mannen onderdak, voedsel en bescherming geeft. Polyphemus blokkeert in plaats daarvan de ingang met een rotsblok en eet twee van Odysseus’ mannen op.
De Grieken staan bekend om hun gastvrijheid, waarbij ze voedsel, onderdak en meer aan hun gasten geven. Dit is te zien in hoe Nestor en Menelaus Telemachus en zijn mannen verwelkomden en hen bij aankomst een feestmaal aanboden. In het geval van Odysseus eiste hij gastvrijheid van een halfgod en niet van een Griek. Zijn fout was om deze dingen egoïstisch op te eisen van iemand die niet van zijn eigen volk was. Polyphemus deelt de Griekse eigenschap van gastvrijheid niet en vindt Odysseus, zijn mannen en hun overmoed (hubris) verwerpelijk.
Doorzettingsvermogen
Een ander centraal thema, of men zou kunnen zeggen het hoofdthema in de Odyssee, is doorzettingsvermogen. Zowel Odysseus, zijn zoon, de goden als Penelope tonen vastberadenheid op hun eigen ingewikkelde manieren.
In het geval van Odysseus zet hij door op zijn reis naar huis. Hij was ijverig aan het vechten tegen talloze obstakels en stormen om zich weer bij zijn familie te voegen en zijn land te bereiken. Hij maakt ontberingen en hartzeer mee terwijl hij ernstig terugreist naar Ithaka, waarbij hij voortdurend faalt en zijn mannen verliest. Hij had gemakkelijk kunnen opgeven en de rest van zijn leven op een van de eilanden kunnen blijven. Op het eiland van de Lotuseters had hij bijvoorbeeld alle gelegenheid om de lotusplanten te eten en zichzelf te verliezen in plezier en hallucinaties. Hij had ook op het eiland van Circe kunnen blijven als de minnaar van de godin, en zijn leven in luxe kunnen doorbrengen. Ondanks deze verleidingen zette hij door en vervolgde hij zijn strijd naar huis.
Het hoofdthema van de Odyssee stopt daar niet; deze eigenschap is ook te zien bij Telemachus en Penelope, de vrouw van Odysseus. Penelope toont haar doorzettingsvermogen door haar vrijers af te weren en hen zo lang mogelijk op afstand te houden. Haar hart behoorde toe aan Odysseus, maar door zijn langdurige afwezigheid zou ze ofwel in Ithaka moeten hertrouwen, ofwel terugkeren naar haar vaderland. Telemachus, de zoon van Odysseus, toont zijn doorzettingsvermogen in de zoektocht naar zijn vader.
Athena toonde doorzettingsvermogen door de familie van onze held voortdurend te steunen terwijl hij weg was. Ze leidt Telemachus naar veiligheid, waardoor hij kan groeien, overtuigde Zeus om Odysseus uit zijn gevangenschap te bevrijden en overtuigde Odysseus om zich als bedelaar te vermommen om zijn leven te redden.
Groei
Groei in de Odyssee wordt geïllustreerd door onze geliefde Ithacaanse prins, die naar de vrienden van Odysseus reist om zijn vader te vinden nadat hij er niet in is geslaagd de vrijers van zijn moeder te waarschuwen. Telemachus is dapper en sterk; hij heeft het aangeboren vermogen om te leiden, maar het ontbreekt hem aan zelfvertrouwen en gratie. Zodra de vrijers de dood van Telemachus beginnen te wensen, vermomt Athena zich als Mentor en leidt Telemachus op een zoektocht. Ze ontmoeten eerst Nestor van Pylos, die Telemachus de wegen van een koning leert, waardoor hij respect afdwingt en loyaliteit en toewijding zaait.
Ze gaan dan verder naar Menelaus van Sparta, die hen met open armen ontvangt. Hij illustreert de Griekse gastvrijheid door bij hun aankomst luxueuze baden en een buffet voor hen te bereiden. Tijdens hun feestmaal vertelt hij het verhaal van het gevangennemen van Poseidons eerstgeborene, Proteus. De oude man van de zee bezit enorme kennis en houdt ervan zich te vermommen voor degenen die zijn wijsheid zoeken. Eenmaal gevangen, verkrijgt Menelaus de informatie die hij nodig heeft om naar huis te gaan en de verblijfplaats van zijn dierbare vriend Odysseus. Hier leert Menelaus Telemachus over dapperheid en geloof. Hij neemt Telemachus’ onzekerheden weg en geeft hem hoop door de zoon van Odysseus te vertellen waar de Griekse held zich bevindt.
Vermommingen
Verschillende personages in het stuk gebruiken een vermomming om hun werkelijke identiteit te verbergen om mensen in nood te helpen of zich voor hen te verbergen. Dit thema wordt uitvoerig gebruikt terwijl we getuige zijn van de pogingen van onze personages om het noodlot te beïnvloeden.
Een voorbeeld hiervan is Athena die zich vermomt als Mentor om Telemachus weg te sturen van de gevaren van de vrijers van zijn moeder. Dit bracht ook de groei van de Ithacaanse koning teweeg, terwijl hij de wegen van het leiderschap leerde door toedoen van de vrienden van zijn vader. Een andere opmerkelijke vermomming is Odysseus die zich als bedelaar verkleedt om mee te dingen naar de hand van zijn vrouw. Hiermee heeft hij de overhand, omdat de vrijers vooroordelen tegen hem koesteren. Hiermee hanteert hij veilig zijn boog en richt deze op de weerloze vrijers. Als Odysseus als zichzelf was teruggekeerd, zouden de vrijers een manier hebben gevonden om hem te vermoorden, wat hem opnieuw een obstakel zou hebben opgeleverd.
Conclusie
Nu we het hebben gehad over de Odyssee, de thema’s en hoe ze het plot van het stuk beïnvloeden, laten we de belangrijkste punten van dit artikel doornemen:
- Thema’s in de Odyssee geven de dichter een narratief en richting waarin het plot zich zou bewegen, waardoor de auteur een manier heeft om onderliggende bedoelingen over te brengen — in feite de moraal van het verhaal.
- De thema’s in het stuk zijn een opstapje voor de moderne media en beïnvloeden onze kijk op onderwerpen als gastvrijheid, doorzettingsvermogen, groei en meer.
- De Odyssee begint met de bewogen reis van Odysseus naar huis terwijl hij navigeert door de obstakels die op zijn pad komen; zijn reis vertoont verschillende thema’s die de moraal van de Odyssee omvatten.
- De belangrijkste thema’s in het stuk geven ons inzicht in de acties en emoties van onze personages in die tijd en moeten belicht worden om het stuk grondig te begrijpen.
- Het centrale thema van de Odyssee is doorzettingsvermogen — uitgebeeld door Telemachus terwijl hij reist om zijn vader te vinden, Athena terwijl ze haar missie ziet om Odysseus te herstellen, Penelope in haar poging om niet te hertrouwen, en natuurlijk Odysseus terwijl hij naar huis reist.
- Een belangrijk thema in de Griekse klassieker van Homerus is gastvrijheid; Menelaus geeft hieraan uiting door Telemachus en zijn gezelschap te verwelkomen, wat veel verder gaat dan de gebruikelijke begroeting voor gasten — hij instrueert zijn mensen om hen luxueuze baden te geven en een feestmaal te bereiden voor hun aankomst.
- Een ander centraal thema in het stuk is Vermomming; personages als Athena, Odysseus, Proteus en Hermes gebruiken vermommingen om hun doelen te bereiken zonder de aandacht op zichzelf te vestigen — deze daden helpen iemand te redden of hun eigen leven te sparen.
- Groei is een ander centraal thema in het stuk — Telemachus groeit als man terwijl hij reist om zijn vader te vinden — hem wordt geleerd hoe hij zich als een koning moet gedragen, leiderschap moet uitstralen en hoe hij dapper en vriendelijk moet zijn.
Kortom, de moraal van de Odyssee is te vinden in een van de verschillende thema’s die door onze Griekse dichter worden uitgebeeld. De lessen die uit de klassieker kunnen worden getrokken zijn breed en kennen talrijke interpretaties. Hierdoor is de klassieker een van de meest bestudeerde literatuurstukken gebleven, waarbij de thema’s en moraal door de moderne media worden hergebruikt. Thema’s spelen een essentiële rol in de richting van het literaire stuk, en Homerus heeft het zo ingewikkeld gemaakt dat er verschillende lessen uit zijn werk kunnen worden getrokken.
