Eurynome en Ophion

Apollonius van Rhodos beschreef een scheppingsmythe die zeer verschilde van Hesiodus’ Theogonie. Apollonius’ verslag is zeer kort en nogal schetsmatig.

Apollonius begon de mythe als een van de liederen die Orpheus (Ὀρφεύς) zong na het vertrek van de Argonauten uit Iolcus. Orpheus was de mythische bard die zich bij Jason en de Argonauten had aangesloten bij de Queeste.

Orpheus zong een lied over hoe de wereld oorspronkelijk in een enkele mal was gegoten; de aarde, hemel en zee waren allemaal vermengd in deze mal totdat de mal werd opengereten door een interne beroering binnen het Kosmisch Ei. Plotseling werden aarde, zee en hemel gescheiden; bergen rezen op uit de zee, terwijl de zon, maan en sterren hun pad door de hemel volgden (iets vergelijkbaar met de Oerknal).

Twee van de vroegste wezens kwamen tot bestaan tijdens de schepping van de wereld. De ene werd Eurynome (Εὐρυνόμη) genoemd, dochter van de Oceaan (Oceanus), terwijl haar metgezel Ophion (Ὀφίων) heette. Samen heersten zij over het gehele universum vanuit de Olympus.

Maar op een dag verdreven de Titanen Cronus (Κρόνος) en Rhea (Ῥεία) Ophion en Eurynome met geweld van de Olympus. Zij slingerden Ophion en Eurynome in de Oceaan (in tegenstelling tot opsluiting in Tartarus, zoals in Hesiodus’ Theogonie).

Terwijl Cronus en Rhea over de wereld en de Titanen heersten, leefde Zeus (Ζεύς) als zuigeling in de Dictaeische grot (op Kreta), lang voordat hij de machtige bliksemschicht van de Cyclopen ontving.

Het verslag eindigde hier.

---

Apollonius gaf helemaal niet veel detail. Ik had enige moeite om uit te zoeken of Apollonius dit uit een andere bron had gehaald of dat hij dit korte verslag zelf had bedacht. Het werd ontdekt dat de mythe over Eurynome als scheppingsgodin veel ouder zou zijn dan de Theogonie die door Hesiodus in de 7e eeuw v.Chr. was geschreven.

Apollonius noemde alleen Zeus als een zuigeling in een grot op Kreta, en vermeldde tevens dat hij op een dag de bliksemschicht zou hanteren, gesmeed door de Cyclopen, zoals in Hesiodus’ verslag. Apollonius voltooide echter niet het door Orpheus gezongen lied, waarin, net als in Hesiodus’ mythe, Zeus de Titanen verdrong.

Een gedetailleerder verslag over Eurynome en Ophion werd gevonden dat behoorlijk verschilde van Apollonius’ toespeling op de schepping. Dit zou de mythe zijn van het oorspronkelijke ras of de oorspronkelijke bewoners van Griekenland, die bekend stonden als de Pelasgen.

---

(Voordat ik hier eindig, wil ik vermelden dat ik een deel van dit artikel heb verwijderd, betreffende de zogenaamde Pelasgische Scheppingsmythe die verschilt van Apollonius’ verslag. Deze mythe werd herschreven door Robert Graves, een beroemde hedendaagse mythograaf en auteur van een aantal boeken waaronder The White Goddess (die ik niet heb gelezen), en The Greek Myths, waar ik de PSM (Pelasgische Scheppingsmythe) vandaan heb. Hij was de enige persoon die ik ken die deze versie van Eurynome en het Kosmisch Ei heeft geschreven.

Hoewel de PSM zeer interessant was, ben ik nogal sceptisch over de heer Graves’ verslag, waarvan hij heeft gezegd dat hij het heeft gereconstrueerd uit verschillende bronnen. Waar ik aan twijfel is zijn reconstructie, die meer zijn eigen persoonlijke uitwerking en verzinsel was dan authentieke mythen van de Pelasgen. Totdat ik meer authentieke bronnen kan vinden die lijken op Graves’ verslag, ben ik bang dat de Pelasgische Scheppingsmythe hier niet langer zal worden geplaatst. Het spijt mij als ik enig ongemak heb veroorzaakt.)