Boeken over koning Arthur

De Arthuriaanse legendes omvatten een enorm corpus aan literatuur. Er zijn vele, vele boeken over de legendarische koning Arthur, zowel middeleeuwse als moderne. Als je meer over deze legendes te weten wilt komen, kan het lastig zijn om te bepalen waar je moet beginnen. Dit artikel biedt een overzicht van enkele van de beste beschikbare boeken om je te helpen meer te leren over de legendes rond koning Arthur, alsook over de geschiedenis achter de legendes.

Historia Regum Britanniae, door Galfridus van Monmouth

Een bijzonder waardevol boek over de legendes van koning Arthur stamt uit de middeleeuwen. Het werd rond 1137 geschreven door een monnik uit Wales, Galfridus van Monmouth genaamd. Het draagt de titel Historia Regum Britanniae, wat Geschiedenis van de koningen van Brittannië betekent. Galfridus beweerde dat het een vertaling was van een ‘zeer oud boek’ in de Britse taal (waarschijnlijk Welsh of Bretons), dat hem was overhandigd door Walter, aartsdiaken van Oxford.

De meeste geleerden geloven deze bewering niet, hoewel sommigen aanvaarden dat hij van Walter mogelijk enig materiaal in het Welsh heeft ontvangen om mee te werken. Hoe dan ook maakt taalkundig en tekstueel bewijsmateriaal duidelijk dat het werk van Galfridus inderdaad veel oudere Welshe tradities bewaart. Een groot deel van het boek is gewijd aan de carrière van koning Arthur. Sterker nog, ongeveer de helft ervan betreft de periode die doorgaans het Arthuriaanse tijdperk wordt genoemd. Galfridus van Monmouth was de eerste die een verhaal presenteerde van Arthurs hele carrière.

Dit geeft een relatief realistisch beeld van Arthur, in tegenstelling tot de latere middeleeuwse legendes. Het beschrijft Arthur als een machtige koning, met vele koningen in heel Brittannië als bondgenoten. Het beschrijft zijn veldtochten tegen de Saksen, zijn oorlog tegen de Romeinen en de ondergang van zijn heerschappij tijdens de usurpatie door zijn neef.

De Historia Regum Britanniae is in proza geschreven en is redelijk gemakkelijk te lezen. Er zijn verschillende vertalingen beschikbaar, zoals de vertaling van J. A. Giles (hier online te lezen: https://en.wikisource.org/wiki/Six_Old_English_Chronicles/Geoffrey%27s_British_History) of die van Lewis Thorpe.

Amazon-link: https://www.amazon.co.uk/History-Kings-Britain-Classics/dp/0140441700/

King Arthur and His Knights of the Round Table, door Roger Lancelyn Green

Veel van de meer traditionele elementen uit de verhalen over koning Arthur, zoals de Ronde Tafel, Lancelot, het zwaard in de steen en de Vrouwe van het Meer, verschijnen in de Arthuriaanse legendes pas na het boek van Galfridus van Monmouth. Het moderne boek King Arthur and His Knights of the Round Table van Roger Lancelyn Green is een uitstekende hervertelling van de Arthuriaanse legendes, met daarin alle beroemde, traditionele onderdelen van de legende. Het is een perfect startpunt voor iedereen die net interesse krijgt in de Arthuriaanse legendes.

Green schreef dit boek in 1953. Het was oorspronkelijk bedoeld voor kinderen, maar het is een klassieke publicatie geworden, geliefd bij velen die een relatief eenvoudige en gemakkelijk leesbare versie van de legende van Arthur willen lezen. Het is vooral gebaseerd op Le Morte d’Arthur van Sir Thomas Malory uit de vijftiende eeuw. Het bevat echter ook verhalen en details uit oudere middeleeuwse legendes over koning Arthur.

Voor iedereen die een eenvoudig maar volledig overzicht wil van de legende van koning Arthur in zijn meest traditionele vorm, is dit boek ideaal. Het is ook ideaal voor kinderen, want zij waren immers de oorspronkelijke doelgroep van dit boek.

Amazon-link: https://www.amazon.co.uk/Knights-Everymans-Library-CHILDRENS-CLASSICS/dp/1857159101/

The New Arthurian Encyclopedia: New Edition, door Norris J. Lacy

Naast boeken die de legende van koning Arthur hervertellen, zijn ook boeken die deze legendes en hun historische achtergrond analyseren zeer waardevol. Een van die boeken is The New Arthurian Encyclopedia: New Edition, in 1995 onder redactie van Norris J. Lacy. Dit omvangrijke naslagwerk onderzoekt alles wat met de Arthuriaanse legendes te maken heeft. Het bekijkt de evolutie van de legendes door de eeuwen heen. Het onderzoekt hoe die legendes een rol hebben gespeeld in de literatuur, de folklore en zelfs de kunst en de muziek.

The New Arthurian Encyclopedia analyseert ook de historische achtergrond van de legendes. Het bespreekt informatie die licht werpt op de feiten die mogelijk achter bepaalde elementen schuilgaan, zoals Camelot, Badon en zelfs de historiciteit van Arthur zelf.

Het is een zeer wetenschappelijk werk, met inbreng van 130 deskundigen op dit gebied. Het is ontworpen om zo allesomvattend te zijn dat geen ander boek over de Arthuriaanse legendes nodig is. Sterker nog, het wordt breed beschouwd als een noodzaak op de boekenplank van elke fan van koning Arthur. Voor iedereen die de Arthuriaanse legendes wil leren kennen – welk aspect daarvan dan ook – zou dit enorm waardevol zijn.

Amazon-link: https://www.amazon.co.uk/New-Arthurian-Encyclopedia-931/dp/0815323034

Oxford Guide to Arthurian Literature and Legend, door Alan Lupack

Oxford Guide to Arthurian Literature and Legend, in wezen een rivaal van het bovenstaande, werd in 2007 uitgebracht door Alan Lupack. Net als het bovenstaande biedt dit een allesomvattend overzicht van de evolutie van de Arthuriaanse legendes door de eeuwen heen, inclusief de manier waarop ze in moderne media zijn verschenen.

Het analyseert ook de historische achtergrond van de legendes en de verschillende theorieën die over Arthur naar voren zijn gebracht. Het bevat een werkelijk encyclopedische uitleg van talloze personages, gebeurtenissen, plaatsen en voorwerpen uit de legendes. Het bekijkt ook historisch en archeologisch bewijsmateriaal dat daarop betrekking heeft.

De auteur, Alan Lupack, is een zeer gerespecteerde autoriteit in de wereld van de Arthurstudies. Hij is de bedenker van The Camelot Project, een online database met informatie over koning Arthur. Zonder twijfel is zijn naslagwerk over Arthur zeer nuttig voor iedereen die meer wil leren over welk deel van de legendes van Arthur dan ook.

Amazon-link: https://www.amazon.com/Oxford-Arthurian-Literature-Legend-Reference/dp/019921509X

The Age of Arthur, door John Morris

Een van de beroemdste boeken die de Arthuriaanse legendes analyseren is The Age of Arthur, uitgegeven door John Morris in 1973. Dit werk onderzoekt niet alleen Arthur zelf, maar de hele periode van 350 tot 650. In plaats van zich te richten op de Arthuriaanse legendes als zodanig, probeert dit werk de werkelijke geschiedenis van dat tijdperk te ontrafelen en te onthullen.

Om deze reden is er veel meer aandacht voor figuren die zelden of nooit in de traditionele legendes van Arthur voorkomen. Zo bespreekt het historische figuren als koning Maelgwn en de monnik Gildas. De auteur aanvaardt Arthur als een historisch persoon en probeert te beargumenteren wat er tijdens zijn regeerperiode werkelijk in Brittannië kan zijn voorgevallen.

Veel geleerden hebben dit werk bekritiseerd omdat het overmatig optimistisch is over wat de beschikbare bronnen ons kunnen vertellen. In plaats van de bronnen slechts te aanvaarden als een weergave van de overtuigingen van de mensen ten tijde van het schrijven van die bronnen, probeerde Morris die bronnen te gebruiken om tot historische conclusies te komen. Volgens veel geleerden ging Morris te ver op basis van te weinig bewijs. Niettemin zijn sommige van zijn argumenten nog steeds overtuigend.

Amazon-link: https://www.amazon.com/Age-Arthur-History-British-Phoenix/dp/1842124773

The World of Arthur, door Christopher Snyder

The World of Arthur heeft een vergelijkbare titel als het werk van Morris, maar het is heel anders. Dit boek, uitgegeven in 2000 en geschreven door historicus Christopher Snyder, is er meer op gericht de lezer uit te leggen wat de Arthuriaanse legendes zijn en hoe ze door de eeuwen heen zijn geëvolueerd. In die zin staat het veel dichter bij The New Arthurian Encyclopedia en Oxford Guide to Arthurian Literature and Legend.

Anders dan die omvangrijke naslagwerken is dit veel visueler en gemakkelijker te lezen. Het staat vol illustraties, kaarten, schilderijen en allerlei andere soorten visueel materiaal. Voor wie niet graag pagina na pagina eindeloze alinea’s leest, is dit misschien wel het beste boek om de legendes van koning Arthur, Merlijn en Camelot te leren kennen.

Het duikt ook enigszins in het historische bewijsmateriaal dat betrekking heeft op de legendes. Anders dan John Morris gelooft Christopher Snyder echter niet dat Arthur historisch was. Het historische en archeologische bewijsmateriaal dat hierin is opgenomen, gaat vooral over delen van de legende die Arthur zelf niet betreffen.

Amazon-link: https://www.amazon.com/World-King-Arthur-Christopher-Snyder/dp/0500051046

Arthur’s Britain: History and Archaeology AD 367–634, door Leslie Alcock

Leslie Alcock schreef in 1972 Arthur’s Britain: History and Archaeology AD 367–634, een werk dat sterk lijkt op The Age of Arthur van John Morris. Dit boek onderzoekt het bewijsmateriaal betreffende de periode tussen de vierde en de zevende eeuw, op basis van archeologie en literaire bronnen. Hij schetst wat het beschikbare bewijsmateriaal onthult over hoe het leven er in Brittannië ten tijde van Arthur uitzag.

Net als Morris aanvaardde Alcock Arthur in dit boek als een historische figuur (later in zijn leven uitte hij meer twijfel over de kwestie). Hij was een groot voorstander van Arthurs verbintenis met Cadbury Castle, dat eeuwen geleden als Camelot werd geïdentificeerd. Alcock was de archeoloog die tientallen jaren geleden de grootschalige opgraving van die locatie leidde en het belang ervan voor het post-Romeinse Brittannië aan het licht bracht. Deze verbintenis, evenals ander archeologisch bewijsmateriaal, wordt in dit boek uitgelegd.

Er zij echter op gewezen dat dit geen bijzonder gemakkelijk te lezen boek is. Het is zeer academisch. Dat is niet per se een slechte zaak, maar de gewone Arthuriaanse liefhebber kan moeite hebben om geboeid te blijven tijdens het lezen ervan. Toch zal dit voor hen met een hartstochtelijke belangstelling voor het onderwerp geen beletsel vormen.

Amazon-link: https://www.amazon.com/Arthurs-Britain-Classic-History-Leslie/dp/0141390697/

The Arthur of the Welsh: The Arthurian Legend in Medieval Welsh Literature, door Rachel Bromwich, A. O. H. Jarmon en Brynley F. Roberts

Een nog academischer boek is The Arthur of the Welsh: The Arthurian Legend in Medieval Welsh Literature. Het stond onder redactie van Rachel Bromwich, A. O. H. Jarmon en Brynley F. Roberts en werd in 1991 uitgegeven. Het is een bundel essays van 12 verschillende bijdragers, van wie velen reuzen zijn in de wereld van de Arthurstudies.

Rachel Bromwich zelf schreef, naast haar rol als een van de hoofdredacteuren, twee van de essays. Patrick Sims-Williams schreef er eveneens een. Beide geleerden zijn zeer gerespecteerde academici in de studie van het middeleeuwse Brittannië. Dit is een uiterst waardevol en gezaghebbend boek over de kwestie van de historiciteit van Arthur en de ontwikkeling van de Arthuriaanse legende binnen middeleeuwse Welshe teksten (die behoren tot de belangrijkste wat betreft de vraag naar Arthurs historiciteit).

Dit werk spaart de academische ingewikkeldheden en details niet, dus dit is niet het ideale boek voor iemand met slechts een terloopse belangstelling voor Arthur. Het is evenmin ideaal voor iemand die het onderwerp nog maar net begint te onderzoeken. Desondanks zou dit voor iemand die al vertrouwd is met de legendes en de debatten rond bepaalde aspecten van deze kwestie een ware schat aan informatie bieden.

Amazon-link: https://www.amazon.co.uk/Arthur-Welsh-Arthurian-Medieval-Literature/dp/0708313078

The Discovery of King Arthur, door Geoffrey Ashe

In 1985 schreef de Britse historicus Geoffrey Ashe The Discovery of King Arthur. Dit presenteert wat een van de populairste theorieën over Arthur is gebleken. In plaats van een overzicht te geven van de Arthuriaanse legendes of van de wereld waarin Arthur leefde, richt dit boek zich op een historische verklaring voor één specifiek aspect van de legendes.

Terwijl de meeste boeken over de ‘historische’ Arthur zich richten op zijn veldtochten tegen de Saksen, analyseert dit boek de legendes over Arthur die op het continent tegen de Romeinen vocht. Ashe concludeerde dat deze legende een historische basis moet hebben, hoe vertekend of aangedikt ook. Dit boek betoogt dat de oorsprong van deze legende bij Riothamus ligt.

Riothamus was een historische koning van de Britten van wie overgeleverd is dat hij in Gallië een veldslag tegen de Visigoten leverde. Ashe betoogt dat deze overlevering uitgroeide tot de legende die later door Galfridus van Monmouth werd opgetekend. Hoewel dit de meeste geleerden niet heeft overtuigd, zijn er enkelen die Riothamus wel aanvaarden als de historische kern, zo te zeggen, van koning Arthur.

Amazon-link: https://www.amazon.co.uk/Discovery-King-Arthur-Geoffrey-Ashe/dp/0750942118/

King Arthur: The Man Who Conquered Europe, door Caleb Howells

Met een soortgelijke aanpak als Geoffrey Ashe concludeert Caleb Howells in King Arthur: The Man Who Conquered Europe, uitgegeven in 2019, dat de legende van Arthur die in Europa oorlog voerde tegen de Romeinen een historische basis moet hebben. Anders dan Ashe betoogt dit boek dat de carrière van Riothamus niet voldoende op die van Arthur lijkt om de basis van de legende te zijn geweest.

Dit boek betoogt dat de oorsprong van deze legende ligt bij de usurpatie van het West-Romeinse Rijk door Magnus Maximus. In het bijzonder probeert het de legendarische Arthur te verbinden met Andragathius, de cavaleriecommandant van Magnus Maximus en algemene aanvoerder van het leger.

Hoewel sommige eerdere geleerden het mogelijke verband tussen deze historische gebeurtenis en de legende van Arthur al hadden erkend, is dit boek het eerste dat een gedetailleerde, stapsgewijze vergelijking presenteert van de Arthuriaanse legende met de usurpatie van Maximus. Daarmee probeert het de oorsprong te onthullen van elke afzonderlijke episode in de legende van Arthur die Europa veroverde.

Amazon-link: https://www.amazon.co.uk/King-Arthur-Man-Conquered-Europe/dp/1445690837/

King Arthur: Man or Myth?, door Tony Sullivan

In 2020 schreef onderzoeker Tony Sullivan King Arthur: Man or Myth? Dit boek bepleit geen enkele specifieke theorie. In plaats daarvan analyseert het de verschillende theorieën over Arthurs historiciteit en presenteert het de lezer het bewijsmateriaal. De auteur doet grote moeite om neutraal in de kwestie te blijven, zonder de ene kant boven de andere te bevoordelen.

Dit boek onderzoekt ook beweringen over Arthurs identiteit. Net als bij de twee bovengenoemde boeken hebben veel onderzoekers Arthur geïdentificeerd met specifieke personen die bekend zijn uit meer eigentijdse bronnen. In dit boek presenteert Sullivan deze argumenten aan de lezer en toont hij ook de tegenargumenten, zodat de lezer zelf een oordeel kan vormen over hun geldigheid.

Dit is een waardevol boek voor iedereen die geïnteresseerd is in de mogelijke waarheid achter Arthur. In plaats van sensationele beweringen te doen, helpt dit boek de lezer om de verschillende theorieën zorgvuldig en voorzichtig te overwegen.

Amazon-link: https://www.amazon.co.uk/King-Arthur-Myth-Tony-Sullivan/dp/1526763672/

King Arthur: The Making of the Legend, door Nicholas J Higham

In 2018 schreef de geleerde Nicholas Higham King Arthur: The Making of the Legend. Dit boek verzet zich krachtig tegen de conclusie dat Arthur historisch was. Higham betoogt juist dat Arthur helemaal nooit heeft bestaan en dat de legende over hem werd ontwikkeld door middeleeuwse schrijvers met duidelijke politieke motieven.

Higham analyseert het bewijsmateriaal dat is aangedragen door hen die geloven dat Arthur echt bestond, en bestempelt het allemaal als ongeldig. Hij onderzoekt ook de verschillende theorieën over Arthurs identiteit. Hij presenteert de lezer het vermeende bewijsmateriaal voor deze identificaties, net als Sullivan hierboven. Higham staat daar echter veel kritischer tegenover, bijna fel.

Hij probeert deze theorieën volledig te ontmantelen en aan te tonen dat Arthur niet met enige bekende historische figuur kan worden geïdentificeerd. Voor iedereen die de kritischere kant van het debat en de argumenten tegen het bestaan van Arthur wil zien, is dit een essentieel boek om te lezen.

Amazon-link: https://www.amazon.co.uk/King-Arthur-N-J-Higham/dp/0300210922/

The Reign of Arthur: From History to Legend, door Christopher Gidlow

Christopher Gidlow schreef The Reign of Arthur: From History to Legend in 2005. Dit is in wezen de tegenhanger van het bovengenoemde boek van Nicholas Higham. Het betoogt met nadruk dat er alle reden is om koning Arthur als een historische figuur te aanvaarden. In plaats van in tegenspraak te zijn met de vroegste bronnen, is zo’n conclusie gezien de bronnen juist de meest logische.

Het boek van Gidlow richt zich op het tekstuele bewijsmateriaal in plaats van op de archeologische kant van de zaak. Het onderzoekt de vroegste beschrijving van Arthurs tijdperk, een vroegmiddeleeuwse bron die Arthur zelf berucht genoeg niet noemt, en probeert aan te tonen hoe de informatie daarin perfect strookt met de Arthuriaanse legendes.

Het is belangrijk om beide kanten van het argument te horen, dus samen met het boek van Higham hierboven is dit een belangrijke bron voor iedereen die wil onderzoeken of Arthur werkelijk bestond of niet.

Amazon-link: https://www.amazon.com/Reign-Arthur-History-Legend/dp/0750934190