Naar de inhoud

Was het Oog van de Sahara het echte Atlantis?

Door Caleb Howells

Een recente theorie over Atlantis is zeer populair geworden onder liefhebbers online. Deze theorie probeert Atlantis in verband te brengen met het Oog van de Sahara, formeler bekend als de Richat-structuur. Dit is een fascinerende structuur in Noordwest-Afrika die in de twintigste eeuw werd ontdekt. Deze vertoont enkele opvallende overeenkomsten met Plato’s beschrijving van de metropool van Atlantis, wat velen tot de conclusie heeft geleid dat dit wellicht de oorsprong van het verhaal moet zijn. Velen beweren zelfs dat het een exacte overeenkomst is met wat Plato beschreef. Maar houdt deze bewering, en de daarmee samenhangende beweringen, werkelijk stand bij nader onderzoek?

Satellietbeeld van de Richat-structuur. Viva Nola, CC-BY 2.0
Satellietbeeld van de Richat-structuur. Viva Nola, CC-BY 2.0

Wat is het Oog van de Sahara?

Het Oog van de Sahara, ofwel de Richat-structuur, ligt in Mauritanië, in Noordwest-Afrika. Het is een merkwaardige cirkelvormige structuur, opgebouwd uit verschillende concentrische ringen. De diameter bedraagt ongeveer 40 tot 45 kilometer. De ligging midden in de woestijn, ver van elke permanente nederzetting, heeft eveneens bijgedragen aan de geheimzinnigheid die deze locatie omringt.

Velen dachten aanvankelijk dat de Richat-structuur een inslagkrater was, maar later onderzoek wees uit dat dit niet het geval kon zijn. Geologisch onderzoek heeft in plaats daarvan aangetoond dat het Oog van de Sahara waarschijnlijk is ontstaan door een combinatie van erosie en opheffing als gevolg van hydrothermale activiteit.

De theorie over Atlantis en het Oog van de Sahara

Het lijkt erop dat elke locatie waarin concentrische cirkelen voorkomen onmiddellijk als mogelijke kandidaat voor Atlantis wordt beschouwd, en dat is precies wat er in het geval van de Richat-structuur is gebeurd. De theorie dat deze in verband staat met Plato’s verhaal over Atlantis is in wezen geworteld in een vergelijking tussen de lay-out van de structuur en de details die Plato geeft over de metropool van Atlantis. In de loop van de tijd is er ook aanvullend bewijs aangedragen ter ondersteuning van de theorie.

De lay-out van de Richat-structuur

Plato beschrijft de metropool van Atlantis als bestaande uit één klein, centraal gelegen eiland, omringd door drie concentrische landzones, met water tussen elke zone. In dit opzicht lijkt de Richat-structuur, of het Oog van de Sahara, opvallend goed te passen bij Plato’s verslag.

Hoewel de structuur midden in de woestijn ligt en er dus geen water in de omgeving is, heeft de Richat-structuur wat een eiland in het centrum genoemd zou kunnen worden, dat wordt omringd door drie concentrische ringen van opgeheven grond. Als de tussenliggende ruimten met water gevuld zouden zijn, zou dit een perfecte match zijn met wat Plato beschreef.

Bovendien zou de omvang van de structuur overeenkomen met wat Plato beschreef. Afhankelijk van de exacte twee gekozen punten, meten het binnenste ‘eiland’ en de twee omliggende landringen samen ongeveer 20 of 21 kilometer in diameter.

Plato zei dat de heuvel in het centrum van de metropool van Atlantis 50 stadia van de zee verwijderd lag. Dat zou wijzen op een diameter van ongeveer 18,5 kilometer, als het getal van 50 stadia wordt opgevat vanaf het centrum van de centrale heuvel. Als het vanaf de rand van de heuvel wordt genomen, zou men daar ook de diameter van de heuvel zelf bij moeten optellen. In elk geval is duidelijk dat de afmeting van de Richat-structuur redelijk dicht bij de diameter van de metropool van Atlantis ligt.

Daarnaast legt Plato uit dat er een kanaal door de landringen liep, van de zee naar het centrale eiland. In de Richat-structuur is de grond rondom de buitenste laagte, voorbij de twee landringen, aan de zuidwestzijde van de structuur onderbroken, hetgeen een opening vormt die vergelijkbaar is met wat Plato beschreef.

De kleur van de stenen

Een punt dat vaak wordt aangehaald in argumenten dat een bepaalde locatie het echte Atlantis is, is de kleur van de stenen die voor bouwwerken werden gebruikt. Plato zegt dat de Atlantisbewoners gebouwen optrokken van rode, witte en zwarte stenen, die zij uit groeven in de omgeving betrokken.

In en rond de Richat-structuur zijn er rotsen die zwart zijn, rotsen die roodachtig zijn, en enkele die lichter van kleur zijn en die mogelijk als ‘wit’ kunnen worden geclassificeerd. Op deze basis zou dit, met enige goede wil, kunnen overeenkomen met Plato’s beschrijving.

Oude beschaving

Er is geen bewaard gebleven bewijs voor een grote beschaving in deze regio. Er zijn echter wel enkele artefacten gevonden die aantonen dat er in het verleden op zijn minst enkele groepen mensen aanwezig waren. Het feit dat archeologen niet weten uit welke tijd deze artefacten afkomstig zijn, is als significant beschouwd.

Bovendien heeft satellietbeeldmateriaal ten minste één door de mens gemaakte structuur onthuld. Er zijn geen opgravingen uitgevoerd, en het beeldmateriaal toont slechts de globale omtrek van de structuur, niets meer. Voorstanders van deze theorie betogen dat de vernietigingsgebeurtenis (die we later zullen bekijken) alle sporen van de beschaving uitwiste en de nederzetting vrijwel tot op het moedergesteente wegvaagde.

Omliggende geografische kenmerken

In een deel van de Critias vermeldt Plato dat er bergen in het noorden lagen. Ten noordwesten van de Richat-structuur bevinden zich bergen, hetgeen geloofwaardigheid verleent aan de theorie dat het Oog van de Sahara Atlantis was.

Verder vermeldt Plato dat er rivieren langs deze bergen naar beneden stroomden. Hij merkt op dat de bergen ‘veel welvarende dorpen van plattelandsbewoners bevatten, en rivieren, en meren’. Later heeft hij het over ‘stromen die van de berg af kwamen’. De bergen naast het Oog van de Sahara zijn volkomen kaal, maar er lopen wat gedroogde waterlopen naar beneden, wat erop wijst dat er in het verleden rivieren op waren.

Een ander omliggend geografisch kenmerk is de beroemde vlakte van Atlantis. Deze zou zich in het centrum van het eiland hebben bevonden. Aangezien de cirkelvormige metropool eveneens in het centrum werd gesitueerd, zou men kunnen stellen dat de vlakte direct naast de metropool lag. Voorstanders van de theorie van het Oog van de Sahara wijzen erop dat er grote woestijnvlakten naast de Richat-structuur liggen.

Satellietbeeld van de Richat-structuur, met sporen van wat oude rivieren lijken te zijn. Sentinel Hub, CC-BY 2.0
Satellietbeeld van de Richat-structuur, met sporen van wat oude rivieren lijken te zijn. Sentinel Hub, CC-BY 2.0

Atlas, de eerste koning van Mauretanië

Een bewijsstuk voor deze theorie dat bijzonder sterk lijkt, is het verband met Atlantis. Plato legt uit dat de eerste koning van Atlantis Atlas was, de zoon van Poseidon. Het was feitelijk om deze reden dat het land Atlantis werd genoemd.

Vele klassiek-Griekse bronnen situeren Atlas, de Titaan uit de Griekse mythologie die de hemel droeg, in Mauretania. Hij werd in het bijzonder geassocieerd met het Atlasgebergte, helemaal in de noordwesthoek van Afrika. Dit geloof komt minstens al vanaf Herodotus voor. Aangezien het Oog van de Sahara ligt in het moderne land Mauritanië, is dit door velen als uiterst significant beschouwd.

In sommige latere bronnen wordt Atlas zelfs afgeschilderd als de eerste koning van Mauretania. Zonder meer: dit vertoont grote gelijkenis met het feit dat Atlas, de zoon van Poseidon, door Plato wordt beschreven als de eerste koning van Atlantis.

Ondersteuning van een oude kaart

Een ander bewijsstuk dat ter ondersteuning van deze theorie wordt aangevoerd, is een veronderstelde oude kaart waarop het woord ‘Atlantes’ in Noordwest-Afrika staat, ongeveer op de locatie van het Oog van de Sahara.

Deze kaart is, volgens voorstanders van deze theorie, vervaardigd door Herodotus, de zogenaamde vader van de geschiedenis die in de vijfde eeuw v.Chr. leefde, nog vóór Plato. Dit lijkt directe ondersteuning te bieden voor de conclusie dat Atlantis in deze regio lag. En binnen dit deel van Afrika is de enige voor de hand liggende match voor Plato’s beschrijvingen het Oog van de Sahara, de Richat-structuur.

Bewijs dat de Richat-structuur ooit een eiland was

Een absoluut cruciaal onderdeel van deze theorie is het vermeende bewijs dat dit hele gebied vroeger door water werd omringd. Atlantis zou immers een eiland zijn geweest, geen stad midden in de woestijn.

De Atlantisbewoners heersten over één hoofdeiland, enkele andere, en delen van het continent. Atlantis zelf zou zich in de ‘Atlantische Zee’ hebben bevonden. Deze theorie vereist dus beslist dat de Richat-structuur ooit door water moet zijn omringd geweest.

Op dit moment ligt de Richat-structuur ongeveer 485 meter boven zeeniveau. Voorstanders van deze theorie betogen dat de gehele noordwesthoek zich vroeger in zee bevond en dat seismische activiteit dit deel van het continent in de loop van de millennia heeft doen rijzen.

Ter vergelijking wijzen zij erop dat Antarctica stijgt met een snelheid van ongeveer 41 millimeter per jaar. Na 11.600 jaar (de veronderstelde ouderdom van Atlantis volgens Plato’s verslag) zou dat in totaal 476 meter zijn, wat vrijwel overeenkomt met de hoogte van de Richat-structuur.

Seismische activiteit

Voor wat betreft de Richat-structuur is bekend dat deze sterk met seismische activiteit in verband staat. Seismische activiteit van een bepaald soort was immers mede verantwoordelijk voor het ontstaan ervan. Deze activiteit houdt specifiek verband met opheffing.

Dit is gebruikt om te betogen dat dit een bekend gebied is van opheffingsactiviteit, waardoor het geheel mogelijk is dat deze regio in het verleden een lagere hoogteligging had.

Aanwezigheid van zout in de Richat-structuur

Iets wat als definitief bewijs wordt gebruikt dat de Richat-structuur vroeger zeewater binnen de ringen bevatte, is de aanwezigheid van zout in de structuur. Het argument luidt dat dit alleen het gevolg kan zijn van zeewater dat deze laagten in het verleden vulde en vervolgens na lange tijd verdampte.

Er zijn bovendien verschillende andere locaties in dezelfde algemene regio die hoge zoutconcentraties vertonen, zoals binnen een nabijgelegen vulkaankrater. In feite heeft de hele regio van Noordwest-Afrika vele zoutafzettingen. Om deze reden is het al lang een uiterst belangrijke locatie in de zouthandel over heel Afrika. Dit wordt gebruikt als bewijs dat deze hele regio vroeger onder water stond.

Omringd door meren en rivieren

Een alternatief voor deze verklaring dat is gesuggereerd, is dat het woord ‘eiland’ in Plato’s verslag niet bedoeld was als een echt eiland in de moderne betekenis van het woord. Het woord dat Plato gebruikte was ‘nesos’. Dit wordt normaliter vertaald als ‘eiland’, maar er is bewijs dat het soms ook voor ‘schiereiland’ werd gebruikt, met name vóór de tijd van Herodotus.

Zo is de Peloponnesos een schiereiland, maar de naam zelf betekent ‘Eiland van Pelops’. Noordwest-Afrika is natuurlijk evenmin een schiereiland. Eén onderzoeker beweert echter dat het woord ‘nesos’ ook gebruikt kon worden voor ‘een land binnen een continent, omringd door meren, rivieren of bronnen’.

Op basis van deze definitie wordt betoogd dat het Oog van de Sahara en het omliggende gebied zo’n 11.600 jaar geleden, toen het verhaal van Atlantis zich verondersteldelijk afspeelt, wellicht als een ‘nesos’, of een soort ‘eiland’, werd beschouwd. In die era waren wetenschappers van mening dat Afrika een vochtige periode doormaakte, waarin een groot deel van de Saharawoestijn bedekt was met weelderige vegetatie, meren en rivieren.

Kaart van Afrika tijdens de vochtige periode
Kaart van Afrika tijdens de vochtige periode

Bewijs voor vernietiging door water

Een van de beroemdste en belangrijkste onderdelen van het verhaal van Atlantis is het feit dat het werd weggevaagd door een grote vernietigingsgebeurtenis. Volgens Plato,

“vonden er geweldige aardbevingen en overstromingen plaats; en in één dag en nacht van ongeluk… verdween het eiland Atlantis op gelijke wijze in de diepten van de zee.”

Van nature is een groot bezwaar tegen deze theorie dat het Oog van de Sahara zich niet ‘in de diepten van de zee’ bevindt. Sterker nog, zoals we eerder zagen, ligt het 485 meter boven zeeniveau. Voorstanders van deze theorie betogen echter dat Plato’s beschrijving consistent is met de ondergang van Atlantis door een gigantische tsunami.

Deze theorie stelt dat een tsunami vanuit de Atlantische Zee over Noordwest-Afrika trok en de Atlantisbeschaving die er vroeger bestond volledig verwoestte. Het belangrijkste bewijs hiervoor is het feit dat satellietbeelden van de regio tonen wat zand lijkt te zijn dat door stromend water over de hele regio is verspreid.

De datering van deze vernietiging

Een andere cruciale kwestie is de vraag wanneer deze vernietiging door water plaatsvond. De ondergang van Atlantis vond, volgens Plato’s verslag, ongeveer 11.600 jaar geleden plaats. Interessant is dat een uitbarsting van een nabijgelegen vulkaan (dezelfde met zoutafzettingen in de krater, eerder genoemd) het omliggende gebied verschroeid achterliet en gemarkeerd met vulkanisch materiaal.

Men denkt dat deze uitbarsting ongeveer 11.000 jaar geleden plaatsvond, wat grofweg overeenkomt met de datering van Atlantis. Belangrijk is dat de ogenschijnlijk door water meegesleurde zandstromen hier pal langslopen en aan één zijde van de vulkaan zelfs de buitenrand van het donkere omliggende materiaal lijken door te snijden.

Dit zou betekenen dat de waterstroom die het zand meesleurde niet eerder dan de datum van de vulkaanuitbarsting door deze regio moet hebben gewoed. Dit zou de schijnbare tsunami op ongeveer het juiste tijdstip voor het verhaal van Atlantis plaatsen.

Problemen met deze theorie

Ondanks de gangbare beweringen dat het Oog van de Sahara een exacte match is voor de beschrijving van Atlantis in Plato’s verslag, is dit verre van het geval. Laten we nu een deconstructie bekijken van het bovengenoemde bewijs en aantonen hoe het gebrekkig is.

De afmetingen

Hoewel het op het eerste gezicht lijkt alsof er een verbazingwekkende overeenkomst bestaat tussen de omvang van Atlantis en die van de Richat-structuur, berust dit op het zeer selectief bijeenvissen van bewijs. De opgegeven afmeting voor de diameter van de metropool van Atlantis is ongeveer 100 stadia, plus de diameter van de centrale heuvel indien Plato die niet al in de meting had begrepen.

Deze meting omvat de drie omliggende landringen en de drie wateringen die ze van elkaar scheidden. Het hele cirkelvormige eiland, met alle drie de zones van land en water, had dus een diameter van 100 stadia, of ongeveer 18,5 kilometer.

Hoewel dit wordt gepresenteerd als een match met de Richat-structuur, omvat de opgegeven meting van die structuur in werkelijkheid alleen de eerste twee ringen van opgeheven land. Wanneer de laagte en de laatste rug daarbuiten (om overeen te komen met Plato’s beschrijving van drie ringen van land en water) worden meegerekend, blijkt de diameter in werkelijkheid ongeveer 41 kilometer te bedragen. Dat is meer dan twee keer de omvang die Plato beschrijft.

De buitenpassage

Ook de vermeende overeenkomst tussen het kanaal dat Plato beschrijft en de onderbreking in de laatste rug van opgeheven land bij de Richat-structuur houdt geen stand. Plato beschrijft dit kanaal als iets dat door alle drie de landringen sneed, om vanuit de zee toegang te geven tot het centrale eiland.

Daar tegenover staat dat de opening in de buitenste rug enkel dat is: een opening in de buitenste rug. Deze gaat niet door alle drie de ruggen, zoals in Plato’s beschrijving van het kanaal dat door alle drie de landringen sneed.

Geen sporen van een oude beschaving

De argumenten die door voorstanders van deze theorie worden gebruikt, zijn enigszins tegenstrijdig. Enerzijds wordt het ontbreken van bewijs voor resten van een oude beschaving hier afgedaan als gevolg van de enorme tsunami die door deze regio trok en de nederzetting tot op het moedergesteente wegvaagde.

Anderzijds hebben voorstanders van deze theorie geprobeerd het satellietbeeld van één hoekig gebouw als bewijs te gebruiken om te tonen dat er hier een nederzetting was. De twee argumenten kunnen uiteraard niet beide waar zijn. Als de tsunami alles wegvaagde, dan kan het gebouw dat op satellietbeelden zichtbaar is niet van de betreffende nederzetting afkomstig zijn. Maar als het wél afkomstig is van de Atlantisbeschaving, dan zou men verwachten dat er veel meer sporen over de hele Richat-structuur zouden zijn dan er zijn.

Wat betreft de weinige geïsoleerde artefacten die zijn gevonden: ook deze geven aan dat er, als er werkelijk een machtige beschaving was geweest, sporen van zouden worden gevonden die verder gaan dan slechts één of twee soorten eenvoudige artefacten. Het bewijs zoals het er nu voorstaat, is dus veel meer consistent met passerende groepen van betrekkelijk eenvoudige nomaden, waarvan er vele in de Saharawoestijn waren.

De niet-bestaande vlakte

Zicht op de Richat-structuur met de veronderstelde vlakte ernaast. Yonas Kidane, CC-BY 2.0
Zicht op de Richat-structuur met de veronderstelde vlakte ernaast. Yonas Kidane, CC-BY 2.0

De vlakte nabij het Oog van de Sahara die verondersteldelijk overeenkomt met Plato’s vlakte van Atlantis, bestaat evenmin. Dat wil zeggen: deze regio wordt voor zover het de woestijn betreft door vlakten omringd. De woestijn opent zich naar het oosten in wat met enige goede wil een vlakte genoemd zou kunnen worden, maar deze wordt volstrekt niet door omringende kenmerken afgebakend.

Het is gewoon leeg land dat zich in alle richtingen opent. Het lijkt in niets op de rechthoekige vlakte, omringd door bergen en met specifieke afmetingen, die Plato beschrijft.

De waarheid achter Atlas, eerste koning van Mauretania

De overeenkomst tussen deze locatie en het bestaan van Atlas, de eerste koning van Mauretania, lijkt aanvankelijk een treffend bewijsstuk. Bij nader inzien val het echter uiteen. Ten eerste wordt het personage Atlas in Plato’s verslag niet gepresenteerd als dezelfde persoon als Atlas uit de gangbare Griekse mythologie.

Plato’s Atlas is een halfgod, de zoon van Poseidon en een sterfelijke vrouw. Daartegenover staat dat Atlas uit de Griekse mythologie een Titaan is, een ras ouder dan de goden. Hij is de zoon van de Titaan Iapetus. In plaats van een eiland te mogen besturen, is zijn functie de hemel te dragen. De twee figuren staan in geen enkele relatie tot elkaar.

Bovendien werd Atlas de Titaan niet altijd in Noordwest-Afrika gesitueerd. Er is in feite bewijs dat hij oorspronkelijk aan de westkust van Griekenland werd geplaatst, in het bijzonder in of nabij Thesprotia, evenals op andere locaties binnen de Griekse wereld. Zoals de Encyclopedia Britannica opmerkt:

“In Homerus’ Odyssee, Boek I, lijkt Atlas een zeewezen te zijn geweest dat de zuilen droeg die hemel en aarde gescheiden hielden. Deze zouden volgens de voorstelling in de zee direct voorbij de meest westelijke horizon rusten, maar later werd de naam Atlas overgedragen op een gebergte in noordwestelijk Afrika.”

Bovendien was het Mauretania waarvan Atlas later als koning werd beschreven, niet dezelfde locatie als het huidige land Mauritanië. Het huidige land ligt veel zuidelijker dan het oude gebied. Van het Oog van de Sahara tot het zuidelijkste deel van het Atlasgebergte is ruim 800 kilometer. Tot het hoofdgedeelte ervan kan de afstand ruim 1500 kilometer worden geacht. Dat is groter dan de afstand tussen Barcelona en Berlijn.

De ‘kaart’ die Atlantis in Noordwest-Afrika plaatst

Het argument dat er een oude kaart is die Atlantis in Noordwest-Afrika plaatst, is eveneens verward. De kaart in kwestie werd pas lang na de tijd van Herodotus vervaardigd, maar is gebaseerd op Herodotus’ schriftelijke beschrijving van de wereld.

De vermelding van ‘Atlantes’ op de kaart is geen verwijzing naar een locatie. Een snelle blik op de rest van de kaart laat zien dat het, net als talloze andere namen erop, de naam van een volk is, niet van een plaats. In zijn Histories beschrijft Herodotus een volk in Noordwest-Afrika dat nabij de berg Atlas woonde (een prominente piek in het Atlasgebergte).

Omdat zij naast de berg Atlas woonden, werden zij de Atlantes genoemd. Men zou weliswaar een verband kunnen bepleiten tussen deze naam en Plato’s Atlantis, maar dit zou in werkelijkheid een verband zijn dat niet groter is dan dat van enig ander volk of plaats die met Atlas werd geassocieerd, waarvan er oorspronkelijk vele waren.

Bovendien situeerde Herodotus dit volk in de omgeving van de berg Atlas, ruim 1500 kilometer van het Oog van de Sahara verwijderd.

Was de Richat-structuur werkelijk een eiland?

Een van de meest cruciale onderdelen van deze theorie is het argument dat de Richat-structuur oorspronkelijk een eiland was, waarbij de gehele regio van Noordwest-Afrika duizenden jaren geleden op zeeniveau lag. Zoals we hebben gezien, is één belangrijk bewijsstuk dat ter ondersteuning wordt aangevoerd, de aanwezigheid van grote hoeveelheden zout in de Richat-structuur.

Het probleem met dit argument is dat het niet vereist dat de Richat-structuur vroeger op zeeniveau lag. De zee is niet de uiteindelijke bron van zout. De zee bevat juist zout omdat rivieren het van het land aanvoeren, waar zout van nature voorkomt.

Grote zoutlagen kunnen ontstaan door het opdrogen van meren. Satellietbeelden tonen inderdaad dat er vroeger rivieren over de bergen rond de Richat-structuur naar beneden stroomden, zodat het niet onwaarschijnlijk is dat er tijdens de Afrikaanse vochtige periode watermassa’s binnen de Richat-structuur waren. Toen dit water opdroogde, zou dit zoutpannen binnen de structuur hebben achtergelaten. Niettemin wijst niets hiervan erop dat dit gedeelte van het continent vroeger op zeeniveau lag.

Gebreken in de argumenten

Beschouw bovendien het argument dat Antarctica stijgt met een snelheid van 41 millimeter per jaar. Betekent dit dat hetzelfde Noordwest-Afrika had kunnen overkomen? In werkelijkheid gebeurt dit met Antarctica vanwege het feit dat de ijskap smelt. Het gewicht dat erop drukt, neemt daardoor af, waardoor het continent kan terugveren.

Aangezien het voorgestelde proces dat betrokken zou zijn bij het omhoog komen van Noordwest-Afrika een volledig ander proces betreft, is de snelheid waarmee Antarctica rijst niet relevant en kan deze niet als bewijs worden gebruikt.

Het proces in kwestie dat wordt voorgesteld, is vulkanische activiteit. Aangezien de Richat-structuur schijnbaar is gevormd doordat magma onder het oppervlak het gesteente omhoog duwde, wordt betoogd dat de regio met opheffing wordt geassocieerd. Vandaar de redenering dat het plausibel is dat Noordwest-Afrika in de loop van de millennia omhoog geduwd zou kunnen zijn.

De voor de hand liggende fout in deze logica is het feit dat de opheffing in kwestie enkel de Richat-structuur zelf betrof, niet het gehele noordwestelijke deel van het continent Afrika.

Betekende ‘nesos’ niet werkelijk een eiland?
Kaart van de Peloponnesos, een schiereiland dat door de oude Grieken een ‘nesos’ werd genoemd. Wikimedia Commons, CC-BY 3.0
Kaart van de Peloponnesos, een schiereiland dat door de oude Grieken een ‘nesos’ werd genoemd. Wikimedia Commons, CC-BY 3.0

Wat te denken van het argument dat het woord dat Plato gebruikte, ‘nesos’, niet werkelijk ‘eiland’ betekende? Volgens deze redenering was de Richat-structuur een ‘eiland’ in de zin dat het zich in een gebied bevond dat door meren en rivieren werd omringd.

Daar zijn twee problemen mee. Eén probleem is dat deze minder bekende definitie van ‘nesos’ afkomstig lijkt te zijn van Stavros Papamarinopoulos, een Atlantisonderzoeker die pleit voor Atlantis in Spanje. Het gebruik van ‘nesos’ voor ‘schiereiland’ is legitiem, maar het idee dat het gebruikt kon worden voor enige regio die door meren en rivieren wordt omringd, is geen goed onderbouwde bewering.

Zelfs als we deze definitie accepteren, sluit Plato’s verslag deze uit. Hij plaatst het eiland Atlantis duidelijk in ‘de Atlantische Zee’. Als de ‘nesos’ van Atlantis zich in de Atlantische Zee bevond, dan moet de betreffende ‘nesos’ een werkelijk eiland zijn, of misschien een schiereiland, maar niets minder dan dat.

Plato stelt bovendien de eilanden die door Atlantis werden bestuurd tegenover de ‘delen van het continent’, die zij eveneens bestuurden. Dit toont opnieuw aan dat het eiland Atlantis zelf geen deel van een continent was.

Het probleem met de vermeende vernietiging

We stuiten op nog een probleem met deze theorie als het gaat om de vermeende vernietiging. Het bewijs voor de gigantische tsunami die over Noordwest-Afrika trok, is in de eerste plaats het luchtfoto-achtige aanzien van het zand in de regio. Het lijkt er inderdaad op alsof er water overheen heeft gestroomd.

Eén probleem hiermee is dat het het begrip tegenspreekt dat de Richat-structuur oorspronkelijk een eiland was. Als het omliggende land in Noordwest-Afrika duizenden jaren geleden, toen deze vermeende vernietiging plaatsvond, onder de zee lag, dan kon de tsunami niet over dat land hebben gestroomd, aangezien het toen al onder water lag.

Voorstanders van deze theorie resten daarom slechts twee mogelijkheden. Zij kunnen ofwel betogen dat Atlantis geen eiland was, zodat zij het aanzien van het land rondom het Oog van de Sahara als bewijs van de vermeende tsunami kunnen gebruiken. Of zij kunnen betogen dat het omliggende land onder water lag. Zij kunnen echter niet beide tegelijk betogen, aangezien deze onderling uitsluitend zijn.

Zoals we net hebben gezien, beschreef Plato Atlantis beslist als een eiland, of op zijn minst als een schiereiland, aangezien hij het in ‘de Atlantische Zee’ plaatst. Het argument dat het Oog van de Sahara met Atlantis zou overeenkomen zonder een eiland te zijn, is dus gewoon niet houdbaar.

Het vermeende bewijs voor vernietiging door water is dus, als het werkelijk zo geïnterpreteerd zou moeten worden, in werkelijkheid bewijs tegen de stelling dat het Oog van de Sahara Atlantis was, aangezien het zou betekenen dat de hypothetische nederzetting hier bij haar vernietiging op droge grond stond.

Alternatieve verklaringen voor het aanzien van het zand

De werkelijkheid is evenwel dat het aanzien van het omliggende land, zoals dat op satellietbeelden te zien is, geen bewijs is van een mega-tsunami die over het land trok. Nauwkeurig onderzoek van het bewijs toont aan dat dit aanzien door de wind wordt veroorzaakt. Wat er in het omliggende land te zien is, is in feite een duingebied waarvan NASA een beknopte analyse heeft uitgevoerd.

Enkele interessante opmerkingen luiden als volgt:

“In deze regio komen uitgestrekte zandduinen voor en de wisselwerking tussen de topografie van het gesteente, de wind en het bewegende zand is in dit tafereel duidelijk zichtbaar. Let vooral op hoe het duingebied doorgaans abrupt eindigt vóór de kliffen, doordat de wind uit het noordoosten (rechtsboven) zich schijnbaar om de klif heen wringt en gebieden nabij de voet van de klif schoonveegt (met name bij de klifpunt ten noordwesten, linksboven, van de Richat-structuur).”

Zoals we kunnen zien, wordt de omgeving van het Oog van de Sahara goed verklaard als een verschijnsel dat door een winderige omgeving is veroorzaakt, niet door een omgeving die door water is overspoeld.

Conclusie

De theorie dat het Oog van de Sahara, of de Richat-structuur, de oorsprong was achter Atlantis, is in de eerste plaats gebaseerd op vermeende overeenkomsten tussen de structuur en Plato’s beschrijving van de metropool van Atlantis. Deze theorie houdt geen rekening met het merendeel van de overige informatie die Plato verschaft en richt zich vrijwel volledig op de beschrijving van de metropool. Om deze reden houdt de theorie van het Oog van de Sahara volstrekt geen rekening met aspecten zoals de oorlog tegen de Grieken, de stierenjacht en het zeemachtige rijk.

De vermeende overeenkomsten met de metropool van Atlantis berusten echter bovendien op het zeer selectief bijeenvissen van bewijs, en in sommige gevallen spreken ze elkaar tegen. Zo kunnen de vormgeving van de structuur en de omvang van de structuur niet beide als overeenkomstig met Atlantis worden betoogd. Evenzo berust het argument dat deze structuur vroeger door water was omringd én dat het aanzien van het omliggende land aantoont dat een tsunami over dit gebied trok, op twee onderling uitsluitende ideeën.

Bronnen

https://www.siwasaltgroup.com/sahara-salt

https://www.sciencenordic.com/antarctic-climate-change-denmark/how-fast-can-antarctica-rise-when-the-ice-melts/1458041

https://www.jpl.nasa.gov/images/pia04962-richat-structure-mauritania-anaglyph-landsat-image-over-srtm-elevation

https://atlantipedia.ie/samples/island-peninsula-or-continent/

https://slate.com/culture/2015/04/i-met-with-the-worlds-leading-atlantis-expert-will-we-ever-locate-platos-sunken-city.html

https://www.britannica.com/topic/Atlas-Greek-mythology

https://www.arcus-atlantis.org.uk/atlantis/atlanteans-in-africa.html

https://theness.com/neurologicablog/no-atlantis-has-not-been-discovered-in-north-africa/

Door Caleb Howells

Gepubliceerd