Pelops

Pelops (Πέλοψ) was de zoon van Tantalus en broer van Niobe.

Zijn vader had hem gedood en zijn vlees aan de goden opgediend, in de hoop hen te misleiden. De goden straffen Tantalus en brachten Pelops tot leven terug. Demeter, die een deel van Pelops’ schouderblad had gegeten, verving dit door een ivooren exemplaar in de vorm van zijn schouderblad.

Net als Ganymedes, de zoon van Tros, koning van Troje, werd Tantalus’ zoon door de zeegod Poseidon van huis gehaald. Poseidon begeerde Pelops zodanig dat hij de jongeling in zijn gouden strijdwagen naar de Olympus voerde.

Toen Pelops de volwassenheid bereikte, hoorde hij dat koning Oenomaüs (Oenomaus) van Pisa, de zoon van Ares en Asterope, verscheidene vrijers had uitgedaagd voor een wagenrace, waarbij de hand van zijn dochter Hippodaemia als prijs diende. Echter, elke vrijer die de race tegen de koning verloor, verspeelde eveneens zijn leven. Oenomaüs had een paar snelle paarden van de oorlogsgod ontvangen. Het bewijs van hun snelheid was dat de toeschouwers de onthoofde lichamen konden tellen die het raceparcours bezaaiden.

Toen Pelops tot het leven was hersteld, werd hij wegens zijn schoonheid een geliefde van Poseidon. Volgens Apollodorus schonk Poseidon hem een gevleugelde strijdwagen die over de zee kon rijden zonder ooit de assen nat te maken. Volgens Pindar daarentegen was het paar paarden gevleugeld; de strijdwagen zelf was van goud.

Pelops trok naar Pisa en besloot de wagenmenner van de koning, Myrtilus, om te kopen om Oenomaüs’ strijdwagen te saboteren. De koning kwam om toen de as van zijn wiel brak en hem mee de dood in sleurde. Pelops won de race en huwde Hippodaemia.

Pindar (en andere vroege schrijvers) stelden dat het geschenk van Poseidon de race had gewonnen, niet het bedrog. De vroegste vermelding van Myrtilus’ verraad is te vinden bij Pherecydes in de 5e eeuw v.Chr. Pindar schreef dat Poseidon hem gevleugelde paarden en een gouden strijdwagen gaf, maar Apollodorus schreef dat Pelops een gevleugelde strijdwagen ontving.

Toen Myrtilus zijn beloning kwam opeisen voor zijn hulp bij Pelops’ overwinning, wierp Pelops hem uit de strijdwagen, van de klif af in de richting van de zee. Stervend vervloekte Myrtilus hem en zijn familie voor zijn verraad. De zee waarin hij verdronk werd naar hem genoemd: de Myrtoïsche Zee.

Een enigszins andere versie van Apollodorus verhaalt dat Myrtilus had geprobeerd Hippodaemia te verkrachten toen Pelops een drankje was gaan halen bij een kleine beek. Toen hij de kreet van zijn nieuwe vrouw hoorde, wierp Pelops in woede Myrtilus in de Myrtoïsche Zee. Myrtilus vervloekte Pelops terwijl hij viel.

Om de moord te verzoenen, reinigde de smidsgod Hephaistos hem. Myrtilus was de zoon van Hermes, en uit vrees voor wraak van de god stelde Pelops alles in het werk om Hermes te verzoenen door de verering van de god in de Peloponnesos in te stellen. Pelops richtte ook een grafheuvel op nabij het raceparcours in Olympia. Men zei dat de geest van Myrtilus regelmatig de paarden bij de races tijdens de Olympische Spelen liet schrikken. Hermes kan zijn zoon aan de hemel hebben geplaatst als het sterrenbeeld de Wagenmenner.

Pelops werd een van de machtigste koningen van zijn tijd. Hij veroverde Elis, Achaea en Arcadië, en hernoemde het gehele schiereiland van Apia tot Peloponnesos.

Pelops en Hippodaemia kregen vele kinderen. Zijn dochters Astydameia, Anaxo, Nicippe en Lysidice huwden allen de zonen van Perseus, koning van Tiryns en Mycenae. Zijn zonen Pittheus en Troezen regeerden in Troezen, terwijl Alcathous Megareus opvolgde in Megara. Zijn zonen Atreus en Thyestes regeerden over Midea in Argolis, totdat Eurystheus stierf.

Pelops had ook een buitenechtelijke zoon genaamd Chrysippus bij de nimf Astyoche of Axioche, dochter van Danaüs. Men zei dat Hippodaemia jaloers was vanwege de liefde en aandacht die Pelops aan Chrysippus schonk in plaats van aan hun eigen zonen. Zij zette Atreus en Thyestes aan tot de moord op haar stiefzoon.

Een andere versie verhaalt dat Laius, koning van Thebe, Chrysippus ontvoerde. Laius was verliefd geworden op de jongen. De Thebaanse koning ontvoerde en verkrachtte Chrysippus. Uit schaamte over de verkrachting doodde Chrysippus zichzelf door op zijn zwaard te vallen. Pelops vervloekte Laius, wat leidde tot de dood van de Thebaanse koning.