Kosmogonie van Diodorus Siculus
Volgens de historicus Diodorus Siculus uit de eerste eeuw v.Chr. waren Oceanus en Tethys de oorsprong van alle goden.
Voor Diodorus was Uranus de eerste koning en eigenlijk geen god. Uranus was de eerste die mensen samenbracht in de eerste ommuurde stad, hen wetten gaf en hen leerde hoe zij hun gewassen konden verbouwen en voedsel konden opslaan.
Uranus was ook een astronoom en astroloog die de toekomst kon voorspellen, en hij deed vele voorspellingen.
Uranus was de vader van vijfenveertig zonen bij verschillende vrouwen, maar het was bij zijn gemalin Titaea dat achttien van zijn zonen bekend werden als de Titanen. Zij baarde ook vele dochters, waaronder Basileia en Rhea. Toen Titaea stierf, werd zij vergoddelijkt als de godin wier naam Ge (Gaea) was.
Basileia was de oudste en zij voedde haar broers op, wat de reden was dat zij bekend stond als de Grote Moeder. Basileia werd geïdentificeerd met Hesiodus’ Theia vanwege haar relatie met haar broers en kinderen, maar Diodorus identificeerde haar ook met de Frygische godin Cybele. Zij regeerde na de dood en vergoddelijking van haar vader, eveneens als god. Zij trouwde met haar broer Hyperion en werd de moeder van Helius en Selene.
Haar andere broers (Titanen) waren jaloers en vreesden dat Hyperion de koninklijke macht voor zichzelf zou houden. De Titanen beraamden een complot om Hyperion te verwijderen, en zij doodden hem en wierpen Helius in de rivier de Eridanus, waar haar zoon verdronk. In haar verdriet wierp Selene zich van de hoge stadsmuur.
Basileia zocht langs de Eridanus naar het lichaam van haar zoon totdat zij van uitputting neerviel. Daar had zij een visioen van haar zoon die haar zei niet te treuren om hem of zijn zuster, omdat zij waren getransformeerd in de zonnegod en de maangodin. De Titanen zouden ook worden gestraft voor hun misdaad.
Toen Basileia uit haar bezwijming ontwaakte, vertelde zij haar volk over haar visioen voordat zij werd gegrepen door waanzin, dwalend over het land met het speelgoed van haar dochter, zoals de keteltrommen en cimbalen. Op een dag, tijdens een onweersstorm, verdween zij, en haar volk nam aan dat zij in een godin was veranderd. Zij richtten een altaar op ter ere van haar.
Na de dood van Hyperion en Basileia werd het koninkrijk verdeeld tussen haar broers, Atlas en Cronus. Atlas werd de voorvader van de Atlantiden, het volk in westelijk Libië, en gaf zijn naam aan de berg Atlas. Omdat Atlas een groot astronoom en astroloog was, publiceerde hij een boek over de leer van de bol. Om deze reden werd Atlas meestal afgebeeld als een man die de hemel op zijn schouders droeg. Atlas was de vader van een zoon genaamd Hesperus en van zeven dochters bekend als de Pleiaden.
Wat betreft Atlas’ broer: Cronus was een hebzuchtige en goddeloze heerser die met zijn zuster Rhea trouwde. Zij baarde hem Zeus, een van de Olympiërs. Diodorus vermeldde ook een andere Zeus die de broer was van Uranus en koning van Kreta. Cronus was de koning van Libië, Sicilië en Italië.
Zeus verwierf het koninkrijk in een oorlog tegen zijn vader en de Titanen. In tegenstelling tot zijn vader was Zeus een deugdzame heerser — wijs en rechtvaardig — en toen hij stierf, beweerde het volk dat hij de god en heerser van het universum werd.
Op dit punt geeft Diodorus vervolgens een korte samenvatting van enkele verschillende mythen over Dionysus (III 63. 3-5). Deze verschillen omdat Diodorus geloofde dat er drie personen met de naam Dionysus bestonden.
De eerste Dionysus, zo zei hij, was de oudste — Dionysus van India. Diodorus zei dat hij daar het Indiase volk de teelt van de wijnstok en het maken van wijn leerde.
De tweede Dionysus was de zoon van Zeus en Persephone (III 64. 1-2). Het was deze Dionysus die door de Titanen werd vermoord, evenals in de Orfische mythe. Dionysus was de eerste die een os voor een ploeg spande, evenals andere vaardigheden die nodig waren voor de landbouw.
Eerder in Boek III 62. 3-7 echter zei Diodorus dat hij Dionysus de zoon van Demeter noemde in plaats van Persephone. De Titanen scheurden de jonge Dionysus in stukken en kookten zijn vlees, maar Demeter (zijn moeder) verzamelde de stukken en hij werd herboren. Zeus vernietigde de Titanen voor de moord op zijn zoon. Zie de Orfische Schepping.
De derde Dionysus was de zoon van Zeus en Semele, en hij werd geboren in Thebe. Hij was onder de Grieken en Romeinen algemeen bekend als Bacchus. Zie Semele over de geboorte van Dionysus.
Diodorus geeft ook een korte beschrijving van de betrokkenheid van Orpheus bij Dionysus en de oprichting van de nieuwe Orfische religie.
Zoals in dit artikel kan worden gezien, week de mythe van Diodorus af van de schepping van Hesiodus. Eigenlijk was het grootste deel zijn eigen vinding. Diodorus trachtte bekende mythen te rationaliseren en maakte de goden sterveling. Zij werden pas na hun dood vergoddelijkt, als god of godin.
Het meest opvallende deel was de dood van Dionysus door de Titanen, die overeenkwam met de Orfische kosmogonie. Het is de vroegste versie die wij kennen van Dionysus als de zoon van Persephone en zijn dood.
